A Trusted name in Vastushastra

Archive for the month “February, 2012”

Standard Layout as per Vastushastra for Hospital


Pictures on the Walls

The pictures used for decorating the walls of a home have an enormous importance in VASTUSHASTRA, as these pictures help create a pleasant environment for the home. The effects of this are seen as pleasing mentalities that bring out the best efficiency and development.

The pictures that show animosity, violence, pessimism, natural disasters, extreme show, very dark colors or black should never be used in the home.

The NorthEast should be decorated with pictures of flowing water, but should not show elements creating heaviness such as hills or rocks etc. The flowing water should have a direction that enters the home.

The North should be decorated with a KUBER photo, whereas an image of SUN is quite beneficial when placed in the East.

The SouthEast walls can have pictures of beautiful and sober ladies.

The SouthEast walls decorated with red, yellow or saffron colored flowers help create a lively atmosphere.

The SouthWest walls are better decorated with images of hills, large buildings or trees. However, the pictures here should NOT contain those with water.

Pictures of precious stones like diamonds, currency or gold bars bring luck in terms of finances and financial stability.

The goals and ideals could be written in SouthWest walls.

With master bedroom in the SouthWest, the love images of Radha-Krishna placed on the NorthWest wall bring harmony in the marital relations.

The NorthWest wall should be decorated with free flying birds, airplanes or images that depict air and gases. The area should definitely be used for images of Lord Krishna as a child stealing butter.

In the Hall and behind the seating place of the chief of the house, the wall should be decorated with images of Shivrajyabhishek, Arjun-Krishna dialogue from Geeta or just blessings.

Vastusanskruti Magazine – March Issue now Available on Stands…….


‘Pyramids’ are a gift of the Indian nation to the entire world. Pyramids are very precious and serve a variety of purposes. The use of the pyramids has been an integral part of our ancient civilization. Pyramids in different shapes have been used in the construction of various dwellings since ancient times in our country. As such the concept of pyramids is not new to us. Since early times, we have the presence of pyramids on top of spiritual or religious buildings, temples, churches, mosques, palaces

and even the cottages of sages. Even during ancient period, the roof of the cottages of hermits resemble a pyramid (four triangles placed together) with a narrow apex at the top and spread out at the base. The roof of the temple, palace or other royal dwellings resembles a pyramid with four or more even number of triangles joined together and tapering towards the top. In fact, pyramids were existent in India far earlier than the world famous Egyptian pyramids.

A pyramid is a combination of four triangles of perfect dimensions joined together at precise angles. The special shape of the pyramid absorbs the positive universal (cosmic) energy and stores the energy with high concentration at one third height from the apex. This energy confers a number of benefits. Basically, a pyramid generates only positive energy. Therefore, use of pyramid will give only beneficial results and will not produce any negative effects.

The discussion about the material from which the pyramid is made is redundant. This is because historically pyramids have been made of different substances or materials and their effectiveness and use has been found to be similar. The pyramids over the ancient temples or palaces were made of a mixture of stones, sand, lime, ash etc. The pyramids of Egypt were made of solid rock. Thereafter, over a period of time, pyramids have been constructed from various materials like wood, metals, iron, cement, concrete etc. However, the effect and benefits of all these pyramids have been found to be beneficial and in the same measure.

In the present times, the use of plastic pyramids has been found to be effective, durable, economical and useful in the rectification of vastu defects. Making a pyramid of iron, copper or any other metal through the medium of casting is expensive. Moreover, it is difficult to give identical shape and perfect dimensions to pyramids made of such metals. It is also difficult to place such pyramids under the flooring or to place it in a house in a specific manner or in particular numbers. Moreover, with the passage of time the metal undergoes natural changes and hence the effect of the pyramid also gets lost. According to Astrology, every planet has an effect on a particular metal. While absorbing the cosmic energy the special effect of the planet on the metal causes disturbances in such absorption resulting in disequilibrium in energy flow.  On the other hand, plastic pyramids, are uniform in shape, dimensionally accurate, cost effective and can be used anywhere in the vastu and even underground. They are extremely durable and do not undergo any change with time. Hence they give good results permanently.

The pyramids we at Vasturaviraj use for rectification of a vastu defect are of three layers. On the bottom layer, nine plates of nine small pyramids are glued on the hollow portion of the plate holding nine bigger pyramids. On this plate, a pyramid which will cover the entire plate is placed. In essence, the topmost layer will contain one big pyramid, the second layer will have nine medium sized pyramids and the final layer at the base will have 81 small pyramids. Thus a group of 91 small and medium pyramids will constitute one pyramid. Due to the use of pyramids in three layers as above, the process of filtration and absorption of cosmic energy takes place at three levels. The universal energy is distributed in the entire vastu through these small pyramids and assists in the eradication of vastu defects. Negative energy is released due to the imbalance in energy field caused by vastu deficiencies. But the positive universal energy absorbed by the pyramids destroys the negative energy and thereby reduces intensity of the vastu defect.

To purchase or to have more information on Pyramids, pl call our offices

Mumbai – 022 – 6784 7600/01 – 06
Pune – 020 – 30266436/7/8

जागतिक मराठी दिनाच्या शुभेच्छा………











७० वर्षांपूर्वी १ फेब्रुवारी १९४२ ला ज्ञानपीठ विजेते थोर साहित्यिक वि. स. खांडेकर यांनी स्वखर्चाने कुसुमाग्रजांचा विशाखा हा पहिला कविता संग्रह प्रसिद्ध केला. त्यांनी प्रस्तावनाही त्यात लिहिली. त्याला शीर्षक दिले. अर्घ्यदान. चित्रकार दिनानाथ दलाल यांनी मुखपृष्ठ तयार केले.

आपल्या प्रस्तावनेत खांडेकर कुसुमाग्रजांच्या सिद्धहस्त लेखणीचे कौतुक करताना काय म्हणतात :
“त्यांची (कुसुमाग्रजांची) प्रतिमा ही लुकलुक करणारी चांदणी नाही. ती चमचम करणारी बिजली आहे. जीवनाच्या आकाशाचा कोपरा अन् कोपरा ती उद्या उजळू शकेल……….”

खांडेकरांचे शब्द तंतोतंत खरे ठरले……..
कुसुमाग्रजांना मनःपूर्वक आदरांज
ली आणि जागतिक मराठी दिनाच्या शुभेच्छा………

What are Yantras (Spiritual Device)

Yantra means a spiritual device which helps to converge the divine energy of a deity in a particular place. In other words, we can describe the same as the power centre of a particular deity. There exists various types yantras based on the different aspects of the Divine manifestation. Each Yantra is a special type of energy circuit. A yantra is also a unique tool used to acquire the special grace of a particular deity.

Scientifically, a yantra can be described as a circuit capable of producing specific energy fields. Yantras generate energy while pyramids absorb and attract the cosmic energy from the universe. Each yantra has a specific design comprising of Triangles, Squares, Petals, specific words or syllable, spiritual rhymes. Thus every yantra is a unique energy generator with a specific energy circuit. The composition of each yantra and the powers of the yantras is a very intricate subject. To penetrate into this subject is beyond the scope of our lesson. However, we are acquainting with the use of various commonly used yantras, their relevance and their role in eradication of vastu deficiencies.

The composition of the yantra, the various procedures involved, the auspicious time in which it is sanctified, the process of purification, infusing of cosmic energy and other factors are very relevant in this science. It should be noted that a yantra simply cannot be purchased from a market or religious place and placed in the prayer room to confer the desired benefits. On the contrary, it is very essential to consult an expert in the subject for proper installation so as to achieve the required objectives.

It is very important that worship of the yantras is done regularly through lighting of incence sticks, lamps, chanting of sacred hymns, prayers, performance of havans etc.  depending upon the availability of time and individual preferences. A mobile phone will not render services unless a sim card is duly loaded in it. Similarly, a yantra will not confer the benefits unless it is properly installed with due rituals (pran pratishtha) and sanctified in a correct manner. Depending on the availability of time and individual preferences, the worship of the yantras can be done through prayers, divine chantings,  consecration, havans – sacrificial rituals etc. This will ensure that the yantras confer the intended benefits.

As per the scriptures, yantra is placed in the prayer room in the north east direction  (Ishanya) facing the roof (sky). Due to space constraints, if it is not possible to place in this direction, the same can be placed as a photoframe on the wall.

Any yantra which is sanctified and consecrated in this manner, will continue to yield beneficial effects. However, we have to observe certain disciplines in the use of yantras. If any syllables or design in the yantra is worn out or damaged in any manner, the same should not be used and it is necessary to immerse such yantras immediately.

A yantra is usually designed on paper, leaf (bhojpatra), cloth or metals like copper which is effective and affordable for the common people. Yantras can also be made from silver, gold, crystals or alloy of 5 metals (panch loha) which is very effective in the order of above sequence.

To purchase or to have more information on various Yantras,
pl call our office

Mumbai – 022 – 6784 7600/01 – 06

Pune – 020 – 30266436/7/8

प्रार्थना, नामस्मरण व्यक्तिला,समाजाला उपयोगी आहे का?

नामस्मरण व प्रार्थना हया दोन्ही गोष्टींचा व्यक्तिगत व समाज जीवनांवर निश्चितच चांगला परिणाम होतो. दोन्ही शक्ति ऐकच आहेत.

नाम ही ऐक परमात्म शक्ति आहे. आपण ज्याचे नांव घेतो तोच खरा असून, त्याच्याच सत्तेवर सगळे घडते ही जाणिव सतत जागृत रहाणे हेच नामस्मरण होय. सर्व दृष्य जगत हे ईश्र्वरीय सत्तेवरच चालते आहे. तोच खरा सूत्रधार असून आपण सर्व त्याच्या हातांतील कळसूत्री बाहुल्या आहोत. म्हणूनच तुकोबा म्हणतात.

चाले हे शरीर कुणाचिये सत्ते ।

कोण बोलविते हरीविण।।1।।

देखवी ऐकवी एक नारायण।

तयाचे भजन चुकवू नये।।2।।

वृक्षाचेहि पान हालें ज्याचिया सते।

राहिली मग अहंता कोठे।।3।।

याकरीतांच व्यक्तिगत स्तरांवर तसेच सामाजिक स्तरावर त्याचे नामस्मरण, प्रार्थना होणे आवश्यक आहे. भगवंताचे प्रति प्रेमभाव म्हणजे प्रार्थना होय. प्रार्थना ईश्र्वर प्राप्तीचे सर्वांत प्रभावी साधन आहे. ईश्र्वराची कृपा झाली तरच सद्‌गुरूंची प्राप्ती होते. तसेच सद्‌गुरूंची प्राप्ती झाली तरच मोक्षाची प्राप्ती होते. सद्‌गुरूंच आपल्या खऱ्या सुखाची सोय लावू शकतात. ते एकच तत्व असे आहे की, “”तेथे माया स्पर्शो शकेना” (समर्थ रामदास स्वामी)

संपूर्ण दृष्य अदृष्य जगत मायेच्या आधीन आहे. इतकेच नव्हे तर ब्रह्म-विष्णू-महेश हे सुद्धा मायोपाधित असून, आत्यंतिक प्रलयाचे वेळी ते सुद्धा परब्रह्म तत्वांतच विलिन होतात परंतु गुरू हे साक्षात “”परब्रह्म असल्यामुळेच या मायेच्या बाजीगरीतून आपली सुटका करू शकतात. या करता सद्‌गुरू शरणागता हा ऐकमेव मार्ग आहे. हया मार्गाची प्राप्ती केवळ प्रार्थनेमुळेच होऊ  शकते. या प्रार्थनेमुळेच भगवद्‌भाव वाढीस लागतो. परिणामतः अंतःकरणांतील वाईट विचार नाहीसे होऊ न सद्‌विचारांची वाढ होईल.

परंतु ही प्रार्थना निष्काम असावी. येथे भगवंताचे ॠणी रहाण्याचा भाव असतो. जे काही प्राप्त झाले आहे ती केवळ भगवंताची कृपाच आहे हा भाव असतो. जे जे काही मिळाले आहे ते अमुल्य आहे. आमचे स्वास्थ्य (आरोग्य), आमची दूरदृष्टी (सर्व त्याचीच कृपा समजावी या विनामूल्य प्राप्त झालेल्या संपदेपुढे) सर्व भौतिक सुखें कस्पटासमान वाटू लागतात. अशा प्रकारच्या निष्काम प्रार्थनेत नितांत श्रद्धेची आवश्यकता असते. कारण गीतेत भगवंत स्वतः सांगतात की “”श्रध्दावान लयते ज्ञानं तत्पर-संयेतन्द्रियः” याकरीता ही श्रद्धा भासकी, कुजकी, तकलादू, अंध अशी नसावी. ही श्रद्धा जेवढी दृढ होत जाईल. तस तशी प्रार्थना फलित होत जाईल व जर तसे झाले नसेल समजा श्रद्धा कमी पडते आहे. ती वाढवायला हवी कारण श्रद्धाच माणसांतील सर्वात महान  अशी ताकद आहे. श्रद्धा व प्रार्थनेचा अन्योन्य संबंध आहे. ज्या प्रार्थनेंत श्रद्धा नाही तो केवळ शब्दांची पोपटपंची आहे असे समजायला हरकत नाही. तेव्हा श्रद्धेने केलेली प्रार्थना जीवनांत फार मोठया घडामोडी घडवून आणते. जेव्हा प्रार्थना हृदयांतून निघते. तेव्हांच ती वास्तविक प्रार्थना होय अशाच प्रार्थनेन मनुष्य महान होतो त्याची प्रार्थना परमेश्वर ऐकतो म्हणून समर्थ रामदास स्वामी सांगतात.

उपासनेचा मोठा आश्रयो। उपासनेविण निराश्रयो।

          उदंड केले तरी तो जयो। प्राप्त नाही।।                                              

प्रार्थनेंत चित्ताची एकाग्रता फार महत्वाची असते. तसेच सात्विक बुद्धी व स्थिर शरीराची सुद्धा आवश्यकता असते; त्याशिवाय प्रार्थनेचे चांगले परिणाम साधता येत नाहीत. तेव्हा स्थिर अंतःकरणाची मागणी भगवंताजवळ करावी. प्रार्थनेत धैर्याला सुद्धा तेवढेच महत्व आहे. जेवढे एकाग्रचित्ताला असते. मनाची चंचलता, घाई इ. मुळे प्रार्थनेद्वारा योग्य तो परिणाम साधला जात नाही. धैर्याशिवाय प्रार्थना शेवटाला पोहचू शकत नाही. परंतु थोडा धीर धरला तर प्रार्थना निश्चितच फलदायी ठरते. फलदायी ठरते याचा अर्थ केवळ “”आपल्या मनासारखे घडणे” एवढी संकुचित भावना येथे अपेक्षित नसून जे आपल्या करीता योग्य असेल तेच ईश्र्वर देईल ही भावना असल्यास, घडणारी घटना आज जरी दुःखद वाटत असली तरी भविष्यात तेच सुखद ठरू शकते या करीता समाधान आवश्यक ठरते.

ठेविले अनंत तैसेचि रहावे।

चित्ती असो द्यावे समाधान।

संत तुकाराम महाराज

खऱ्या अर्थाने प्रार्थना म्हणजे ईश्र्वराशी योत्र जोडणे होय. आपल्याला प्रार्थनेची का आवश्यकता आहे? आम्ही पवित्र आहोत म्हणून आम्हाला प्रार्थनेचि आवश्यकता आहे. पतित याचा अर्थ केवळ पापी एवढाच नसून, जो स्वरूपा पासून ढळला तो पतित होय. ज्याने आम्हाला निर्माण केले. त्याची ओळख करून घेणे मनुष्य जन्मांत अपरिहार्य ठरते. जो भगवंताची ओळख करून घेत नाही तोच पतित होय. म्हणूनच समर्थ म्हणतात.

जेणें संसारी घातलें। अवघे ब्रम्हांड  निर्माण केले।

त्यासी नाही ओळखिले। तोचि पतित।।

प्रार्थना ईश्वर कृपा प्राप्तीचे सर्वात महत्वाचे साधन आहे. त्याच्याच प्रार्थनेमुळे शरणागतता या गुणाची प्राप्ती होऊ  शकते . अशी शरणागतताच मायेतून तरून जाण्यास उपयोगी पडते. कारण तोच के वळ मायाजित असून त्याचीच ही लिला आहे, माया आहे. या मायाजाळांतून बाहेर पडायचे असेल तर त्याच्याच कृपेची आवश्यकता आहे. अन्यथा या मायेलाच सत्य समजून अज्ञान अंधःकारमय असे जीवन आपण जगत बसू. ही मायाच सुख दुःखाचा खेळ मांडते व आपण त्यातच रममाण होतो. बरे सुख, दुःख तरी समान आहेत का? नाही. कारण तुकोबाच सांगतात, सुख पाहता जवा पाडे। दुःख पर्वता एवढे म्हणूनच प्रार्थना करून भगवंता जवळ ज्ञानमय जीवनाची याचना करायची आहे असे जीवन प्राप्त झाले की या मायेच्या नाटकाकडे एक नाटक समजून त्या नाटकाचा आनंद लुटता येईल. सुख दुःखाचा विचार करू नका. कारण या सुखदुःखाच्या पलीकडे एक आनंदमय असे जीवन आहे. म्हणून सुख दुःखाची पर्वा न करतां,

“”आयुष्यांतील सुख दुःखाची । मजशी का बांधा।

जीवन नामक यज्ञांतील। या दोन्ही समिधा।।

अशी भावना निर्माण करा. गीता सुद्धा तेच सांगत आहे.

सुख दुःखे समे कृत्वा। लाभा लायौ जयाजयौ।

प्रार्थनेमुळे मन प्रसन्न होते. प्रसन्न मनच ईश्र्वर प्राप्ती करून देऊ  शकते. म्हणूनच तुकोबा म्हणतात, “”मन करारे प्रसन्न। सर्व सिद्धीचे कारण।। भागवतात सुद्धा भगवंत हेच सांगत आहेत की बंधनाला व मोक्षाला मनच जबाबदार आहे.

“”मन एवं मनुष्यांणा कारणं बंधमोक्षयोः।”

या करीता मन प्रसन्न ठेवणे आवश्यक आहे. त्याच प्रमाणे शरीरावर मनाचा फार मोठा प्रभाव पडत असतो. मन प्रसन्न नसेल तर शरीराला अनेक आजार जडू शकतात. तर शरीराला व्याधी निर्माण झाली तर त्याचे परिणाम मनावर होतात. मन उदास होते, मनुष्य मनाने चिडचिडा होतो. जशा शरीराला अनेक व्याधी होतात. तसेच मनांत काम, क्रोध, मोह, मद, मत्सर व लोभ हे षडरिपू तसेच चिंता, भय, तणाव हया मानसिक व्याधी जडतात. परिणामतः खालेल्या अन्नाचे रक्त  न बनता पित्तदोष निर्माण होऊ न शरीर अनेक व्याधींचे माहेर घर बनते या करीता मन प्रसन्न असणे गरजेचे ठरते.

शरीराचे डॉक्टर्स खूप आहेत. पण मनाचे? आता आज काल मनोवैज्ञानिक असतात. पण त्यांचा आवाका फारच छोटा आहे. असंतुलित झालेल्या मनाला संतुलीत करू शकतील. पण मनाचे नमन होण्याचे कार्य केवळ प्रार्थनाचा करू शकते. मनाचे कार्य म्हणजे संकल्प विकल्प करणे हे होय. तेव्हा प्रथमतः विकल्प करणे सुटले पाहिजे व पुढे तर संकल्प सुद्धा नकोत. पण हे कसे साध्य होणार? तर केवळ प्रार्थना व नामःस्मरणामुळेच हे सहज शक्य होते.

परंतु येथे एक पथ्य सांभाळायला हवे आणि ते म्हणजे या प्रार्थनेचा आम्हाला अहंकार होता कामा नये. हा अहंकार सुद्धा प्रार्थनेनेच घालविता येतो. जे काही घडते आहे ते सर्व ईश्वरी शक्तीमुळेच घडत आहे, अशी पक्की खूणगाठ बांधावी. कर्माचे कर्तेपण अभिमानामुळे आपले कडे घेऊ  नये. अहंता म्हणजे आपल्या अस्तित्वाची जाणीव “”मी मी म्हणतो तोच अहंकार” हा अहंकारच आमच्या प्रार्थनेत बाधा निर्माण करतो. म्हणून किमान प्रार्थना करणाऱ्यांनी तरी हा अहंकार बाळगू नये. अहंकार म्हणजेच गर्व. या गर्वाचे घर नेहमीच खाली असते. हेच सांगण्याकरीता ज्ञानदेव म्हणतात.

  नवल अहंकाराचे गोठी।

विशेष न लगे अज्ञानाचे पाठी।

सज्ञानाचे झोंबे कंठी।

नाना संकटी नाचवी।।

म्हणूनच आपल्या खऱ्या असलेल्या ज्ञानाचा अहंकार असो किंवा भासत असलेला अहंकार असो दोन्ही घातकच ठरतात. भासत असलेल्या ज्ञानाचा अहंकार खऱ्या कसोटीच्या वेळी अडचणीत आणतो तर खऱ्या किंवा असलेल्या ज्ञानाचा अहंकार निष्काळजीपणा निर्माण करतो. या अहंकारामुळे प्रथम सारासार विवेक नष्ट होतो. आणि अशावेळी घेतलेला निर्णय अपयशी ठरतो. ज्याप्रमाणे नाथांच्या चिरंजीवाचा म्हणजे हरिपंडितांचा घर सोडण्याचा निर्णय हा हयाचेच उदाहरण होय.

म्हणूनच भक्ताने सर्वस्वाचा भार हा परमेश्र्वरांवर टाकावा व अयाचित वृतीने जीवन जगावे चित्तात समाधान ठेवून जे सहजा सहजी प्राप्त होईल त्यंात आनंदी असावे. देह देवाचे स्वाधीन करून योग्य काळी त्याची योग्य कर्माकडे योजना करावी. विश्र्वांत या सर्व विश्र्वाचे पोषण करणारे केवळ परमेश्र्वरच आहेत असा निश्र्चय झाला व त्याला संपूर्ण शरणागत झालो की तोच आपली सर्व व्यवस्था लावतो तसा तो गीतेत वचनबद्ध आहे.

अनन्याश्चिन्तयन्तो मां ये जनापर्युपासते।

तेषां नित्यभियुक्तांनां योगक्षेम वहाम्यहम्‌

 याचाच अर्थ असा की माझी सदैव प्रार्थना करणाऱ्या माझ्या भक्ताला अपूर्व गोष्टीचा (वस्तूंचा) लाभ मिळवून देणे आणि मिळालेल्या लाभाचे सरंक्षण करणे म्हणजेच परिपालन हेच योगक्षेम होय व दो दोन्ही कार्ये मीच करतो असे श्रेष्ठ आश्वासन भगवंत अनन्य भक्तांना देत आहेत.

या शिवाय जेथे अशी निष्काम प्रार्थना व नामस्मरण चालते तेथेच भगवंत  वास करून रहातात.

ताहं वसामि वैकुंठे योगिनो हृदये रवौ।

मद्‌यक्त  यत्र गायन्ति तत्र तिष्ठायी नारदा।।

अशाप्रकारे हे नमःस्मरण व प्रार्थना व्यक्तिगत जीवनांत तर उपयोगी आहेच पण सामाजिक जीवनांत सुद्धा प्रभावशाली आहेत.

जगांतील सर्व लोक एकत्र येऊ न एकांच ठिकाणी  व ऐकांच वेळी दोन मिनिटे प्रार्थना करतील तर महायुद्ध सुद्धा थांबविता येईल. ही दोन मिनिटाची प्रार्थना फार मोठे कार्य करून जाते. अशा सामुदायिक प्रार्थनेंत खूप शक्ति असते. अशा प्रयत्नामुळे जगांतील हिंसा, गरीबी, दुष्काळ अशा समस्यांचे निवारण होईल. वरील भगवंताचे भागवतांतील वचन याच विधानाची पुष्टी करणारे आहे. अशी सामुदायिक प्रार्थना वातावरणावर सुद्धा चांगला प्रभाव पाडू शकते आज जिकडे तिकडे भेदभाव, दुर्वासना तसेच नास्तिकतेच भाव दिसून येतो, तो या सार्वजनिक  प्रार्थनेमुळे नष्ट होऊ न, त्या ठिकाणी सद्‌भाव, बंधुत्व, समता आदी सद्‌गुण निर्माण होऊ शकतात. अशा प्रकारे प्रार्थना ऐक सर्वश्रेष्ठ शक्ति असून तिचा वापर कसा करायचा हया गोष्टी हे आपणच विवेकाने ठरवायचे आहे

।। हरि ॐ।।

जय जय रघुवीर समर्थ

 क.वि. नाशिककर

Lord Kuber

Lord Kuber, also known as Kuvera is considered as the actual God of wealth, money and success in Indian mythology. He is the Lord of all treasures and the god’s treasurer. Kuber is also known as the God of Yakshas (savage beings). Kuber is the actual Lord of Riches in the Indian pantheon (Lakshmi being the goddess of fortune of which money is a great part). Kuber is worshipped as a God who protects and conserves wealth in a family. It is believed that worshiping Kuber idol regularly along with Kuber yantra ensures fast results and blesses the natives with prosperity, wealth and goodluck. He is the basis of gain of unlimited wealth and prosperity. According to ancient vedic books of Ramayana, Kuber made the Gold Lanka, which was taken by his brother Ravana. All ancient texts encourage the use of Kuber Sadhana for the gain of wealth. It is said that Lord Kuber blesses the Sadhak with material success and wealth. Our Vedas and ancient texts encourage the use of Kuber sadhana for the gain of wealth. It is believed that there are three main benefits form Kuber Sadhana. Firstly, when Lord Kuber is pleased, he blesses the devotee with material success and wealth. Secondly, there are increased chances of getting wealth unexpectedly and suddenly. Thirdly, no matter how much one spends money keeps flowing in, provided the wealth is used for constructive purposes and not for destructive or antisocial activities. Kuber Sadhana is short and simple but its effects are amazing if one tries it with true belief and faith.

To purchase or to have more information on Vasturaviraj Kuber Idol, pl call our office @

Mumbai – 022 – 6784 7600/01 – 06

Pune – 020 – 30266436/7/8

वास्तुशास्त्र विषयक एकपात्री प्रयोगाचे आयोजन

डॉ. रविराज अहिरराव यांच्या वास्तुशास्त्रविषयक एकपात्री प्रयोगाचे आयोजन सोलापूर येथे करण्यात आले आहे.

वास्तुशास्त्रविषयक माहिती मिळविण्यासाठी सदर कार्यक्रमाला न विसरता उपस्थित राहा.

दि. 26 फेब्रुवारी सायंकाळी 6. 00 वाजता शिवछत्रपती रंगभवन सोलापूर

For more information visit our facebook fan page
Tel No.: 91-22-67847600 / 67847601 / 25443020 / 25442030 / 32001122

Fax : 91-22-67847607

मानवाला लाभदायी: विज्ञान अध्यात्म वास्तुशास्त्र

मुळात भारतीय वास्तुशास्त्राला हजारो वर्षांचा इतिहास आहे. भारतीय वेद भूतलावरील सर्वात प्राचीन साहित्य आणि त्यात आपणास “स्थापत्यवेद’ उल्लेख सापडतो. देवादिकांचा भवननिर्माता विश्वकर्मा आणि असुरांचा भवननिर्माता मयासुर यांना या शास्त्राचे जनक मानले जाते. हजारो वर्षांपासून शेकडो ग्रंथामध्ये या शास्त्रांबद्‌‌‌दल विस्तृत प्रमाणात लेखन व संशोधन नमुद आहे. मानवाला निसर्गासोबत एकरूप करणे व निसर्गशक्तीचा अविष्कार प्राप्त करून जीवन समृध्द करणे हेच वास्तुशास्त्राचे उदि्‌दष्टय आहे. विज्ञान आणि वास्तुशास्त्र या विषयाचा उहापोह करायचा झाल्यास  हजारो पाने लेखन आणि कित्येक तास मौखिक विश्लेषण करता येते.

निसर्ग वास्तु व मानवी शरीर सर्व पंचमहाभूतांमधून साकारतात आणि त्यातच विलय पावतात. या तिघांमधील संतुलन म्हणजे वास्तुशास्त्र.

सकाळची सुर्य (अतिनील) किरणे वास्तुला आणि मानवाला पोषक तर दुपारची (ताम्र) किरणे घातक.

वायुवीजनाच्या माध्यमातून उष्ण वारे बाहेर काढणे. स्वच्छ शुध्द वायु घरात खेळता ठेवणे, प्रसन्नता वाढ विणे.

प्राचीन वास्तुशास्त्र आणि आधुनिक जीवनपध्दती यांचा उत्कृष्ट ताळमेळ अत्यंत  उत्कृष्टपणे घालता येतो. अगदी फ्लॅट पध्दतींच्या घरांमध्ये सुध्दा योग्य रित्या घालता येतो. गरज आहे ती पूर्वग्रहदुषित न ठेवता त्या विषयाचे अध्ययन करून स्वीकारण्याची, नवीन प्रयोगशीलतेची .

जमिनीची पोत, चढ-उतार, आकारातील वाढ अथवा कुंठीत होणे खोदकाम तसेच बांधकाम साहित्याची चाचणी, निवड व वापरण्याची पध्दत, दारे-खिडक्या, जिन्याच्या पायऱ्यांपासुन, अंतर्गत रचना, रंगसंगती या विषयांवर सखोल मार्गदर्शन संशोधन जगात सर्वप्रथम केले ते आमच्या ॠषीमुनींनी तेच वास्तुशास्त्र आधुनिक घरातील पाणी शुध्दीकरण यंत्र व प्राचीन वास्तुशास्त्रानुसार सुचित केली जाणारी इशान्येतील भूगर्भांतर्गत पाण्याची टाकी यामधील साधर्म्य विज्ञानाचा संबंध प्रस्थापित करतो.

भारतात सध्या गाजावाजा होत असलेली ग्रीन हाऊस अमेरिकन प्रणाली पाश्चिमात्य पध्दतीचे शिक्षण घेतलेल्या विज्ञानवादयंनी डोक्यावर घेतली आहे. परंतु त्यांना हे माहित नाही की वास्तु आराखडयांबाबतचे अमेरिका पुरस्कृत ही सर्व तत्व वास्तुशास्त्रातील ग्रथांमध्ये हजारो वर्षांपासुन नमुद केलेली आहेत.

नासामध्ये होत असलेला वेदाभ्यास, अमेरिकेतील अनेक मेटाफिजीकल विदयापीठे, जर्मनीतील बिल्डिंग बायोलॉजी, फ्रान्समधील बायोएनर्जी, हॉवर्डमधील गीता व श्रीकृष्ण नीती बाबतचे संशोधन, ऑक्सफर्ड-केंब्रिज मध्ये भारतीय प्राचीन शास्त्रांचे चालू असणारे संशोधन हेच सिध्द करते की या शास्त्रांचे चालू शास्त्रांमध्ये तथ्य आहे.

भारतीय योग विज्ञान आयुर्वेद, शून्याचा शोध व त्यातून विकसित झालेली गणिती-विज्ञान पध्दती अशा शेकडो हजारो गोष्टींना जेव्हा युरोप-अमेरिकेत मान्यता  प्राप्त होते तेव्हाच आमच्या कडील विज्ञानवादी तिचा स्वीकार करतात यात गुलामी प्रवृत्तीचे प्रतिबिंब व मेकॉलेनी भारतात आणलेल्या शिक्षण पध्दतीचा दोष मानायचा, की संकुचित दुराग्रही वृत्ती मानायची ?

प्राचीन भारतीय वास्तुशास्त्रात अध्यात्म आणि विज्ञान या दोन्हीचे सुरेल संतुलन राखण्यात आले आहे. विश्वातील प्रत्येक गोष्ट अथवा घटना विज्ञानाच्या कसोटीवर सिध्द करणे शक्य आहे का ?  असते तर आजही अनेक आजार औषधी उपायांद्वारे बरे करता येतातच असे नाही अनेक विश्व विनाशकारी गोष्टीच विज्ञानाने जन्माला घातल्या तरीसुध्दा विज्ञान आवश्यक आहे.

विज्ञानाच्या माध्यमातून माणसाला भौतिक सुख प्राप्त करता येते परंतु खरे समाधान, मनःशांती ही केवळ अध्यात्माच्या माध्यमातूनच मिळते. मानवी जीवनाचे पूर्णत्व विज्ञान आणि अध्यात्माच्या सुरेल संगमातूनच साध्य होऊ  शकते आणि त्यासाठीच वास्तुशास्त्रासारखी  शास्त्र मानवासाठी उपकारक आहेत.

अतिप्राचीन काळापासुन म्हणजे अगदी भगवान राम आणि श्रीकृष्णाला त्रास देणाऱ्या अनिष्ठ प्रवृत्ती त्यावेळच्या समाजात सुध्दा होत्या उदा. मंथरा, पुतना, कुब्जा, परीट इ. तर समस्त संतांना सुध्दा त्याच्या प्रचलित काळातील कर्मठांनी त्रास दिला. हा त्रास जर देवादिकांना, संताना टाळता आला नाही तर सर्व सामान्यांच्या नशिबी असा त्रास येणे काही विशेष नाही. वास्तुशास्त्र या विषयाची प्राचीनता, विज्ञानाचा असलेला आधार आणि जगभर या विषयात चालू असलेले संशोधन या विषयाची ओळख अतिशय संक्षिप्त स्वरूपात मांडण्याचा प्रयत्न केला आहे. अन्यथा अनेक तासांचे विवेचन आणि शेकडो पानांचे विश्लेषणसुद्धा या विषयाला कमी पडू शकते.

मागील 8 ते 10 वर्षात आपल्या भारत देशात चार वेळा विविध उच्च न्यायालये आणि दोन वेळा सर्वोच्च न्यायालयात वास्तु, ज्योतिष तथा अन्य प्राचीन शास्त्रांना आव्हान देण्यात आले, त्यांना अवैज्ञानिक सिद्ध करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला तसेच ड्रग्ज अँड मॅजिकल रेमेडिज ऍक्टच्या अंतर्गत अनेक आक्षेप होऊ न शिक्षा करण्याबाबत अनेक उथळ आणि केविलवाणे प्रयत्न केले गेले परंतु प्रत्येक केसमध्ये संबधित राज्य सरकार तसेच केंद्र सरकारने अतिशय स्पष्ट आणि ठोस शब्दात या शास्त्राची प्राचीनता, अस्तित्व व जनमानस तथा सरकारला हे विषय पूर्णपणे मान्य असल्याचे तसेच या विषयाबाबत कोणताही आक्षेप नसल्याचे घोषित केले आहे.  या विषयांच्या प्रचलीत सेवा पध्दती बद्‌दल कोणताही आक्षेप नसल्याचे मान्य केले आहे. एवढेच नाही तर अशा प्रकारची प्रतिज्ञापत्रेसुध्दा सादर केली आहेत. तसेच सर्वोच्च न्यायालयाने 2004 मधील 3478 या केसच्या निर्णयपत्रात स्पष्टपणे या प्राचीन शास्त्रांना विज्ञान मानण्यास हरकत नाही असा निर्वाळा देऊ न यु.जी.सी द्वारे विदयापीठ अभ्यासक्रमात या विषयांचे अध्ययन समाविष्ट करण्याबाबत सूचना सुध्दा दिल्या आहेत. एवढेच नव्हे तर यापैकी काहींनी शिक्षणाचे भगवीकरण असा आरोप सुध्दा केला ज्यावर सर्वोच्च न्यायालयाने कठोर टिप्पणी करून तथाकथित विज्ञानवादयांच्या धर्मद्वेष्टेपणाला सुध्दा चपराक दिली. या सर्व न्यायालयीन लढयातून एक महत्त्वपूर्ण मुद्‌दा सुध्दा निर्णयाप्रत आला आणि तो म्हणजे साक्षात न्यायमुर्तीनी असे नमूद केले की, शास्त्र ही अविरत प्रगत होत असतात आणि कुठल्याही शास्त्राला त्यातील तथ्य सिध्द करण्यासाठी सखोल अभ्यास आणि संशोधनाची योग्य संधी दिलीच पाहिजे. एकतर्फी गळचेपी करून चालणार नाही.

आजपर्यंत या प्राचीन शास्त्रांमुळे लाखो-करोडो जनतेचा फायदाच झालेला आहे. नुकसान मुळीच झालेले नाही. हजारो वर्षांपासुन वास्तुशास्त्र ज्योतिषशास्त्र काळाच्या कसोटीवर खरी उतरली आहेत. सदर शास्त्र जिवंत आहेत आणि उत्तरोत्तर या अधिक दृढ  होत आहे. धाकदपटशा, दहशत आणि फसवणूक करणाऱ्या गोष्टी काळाच्या ओघात लोप पावतात परंतु ही शास्त्रे सोन्यासारखी आधिकाधिक झळाळी प्राप्त करीत हे त्रिवार सत्य आहे.

डॉ. रविराज अहिरराव


Don’t miss this golden opportunity to interact with Our Vastushastra Consultant before you buy your dream home.

Visit our stall no 40/41 at SAKAL GRUHOTSAV 2012 from 24th Feb to 26th Feb at, New Agriculture College Grounds, Range Hills, Sinchan Nagar, Pune.

Our entire team will be happy to solve your vastushastra queries, and we will help you to choose right HOME as per vastushastra for prosperity of you and your family.

Website :

Facebook :

Twitter :

LinkedIn :

Blog :

प्रवासी भारतीय दिवस, जयपूर जानेवारी 2012

जयपूर येथे नुकत्याच संपन्न झालेल्या “प्रवासी भारतीय दिवस’ (दि. 7 जानेवारी ते दि. 9 जानेवारी 2012) हया “प्रवासी भारतीय कार्य मंत्रालय’ द्वारा आयोेजित संमेलनात वास्तुरविराज हया जगातील सर्वोत्कृष्ट वास्तुशास्त्र प्रशिक्षण संस्थेने आपली मुहूर्तमेढ अतिशय दिमाखात रोवली.

“वास्तुरविराज’ तर्फे प्रथमच हया अनोख्या संमेलनातील आंतरराष्ट्रीय प्रदर्शनात  भाग घेण्यात आला होता. हया अनोख्या संकल्पनेचे हे 10 वे वर्ष होते.  प्रवासी भारतीय दिवस या संमेलनाची सुरवात दि. 7 जानेवारी 2012 रोजी सकाळी ठीक 10 वा. जयपूर शहरातील बिर्ला सभागृहात अत्यंत शिस्तबध्द वातावरणात झाली. दि. 7 जानेवारी 2012 रोजी झालेल्या पत्रकार परिषदेत भारतीय विदेश मंत्री श्री. वायलर रवि हयांनी केलेल्या औपचारिक घोषणेनुसार जयपूरच्या गुलाबी थंडीच्या वातावरणात संमेलनाचे उद्‌घाटन दि. 8जानेवारी 2012 रोजी भारताचे पंतप्रधान माननीय डॉ. मनमोहन सिंग यांनी केले. याप्रसंगी त्रिनिदाद व टोबॅगोच्या पंतप्रधान श्रीमती कमलाप्रसाद बिस्सेसार प्रमुख पाहुण्या म्हणून उपस्थित होत्या.

याप्रसंगी बोलताना श्री. वायलर रवि  म्हणाले की, राजस्थान हे राज्य हया संपूर्ण संमेलनाचे सहयोगी राज्य असेल व त्या दृष्टीने हया संमेलनास राज्याची विविधतेने नटलेली संस्कृती आणि राज्याच्या विविध क्षमता बारकाईने समजून घेण्यास  निश्चितच फायदेशीर ठरेल.

“वास्तुरविराज’ संस्थतर्फे ह्या संमेलनाच्या पार्श्वभूमीवर एका प्रदर्शनात भाग घेण्यात आला.”वास्तुरविराज’ संस्थेचे सर्वेसर्वा डॉ. रविराज अहिरराव व त्यांच्या सुविद्य पत्नी सौ. मंजुश्री अहिरराव तसेच संस्थेचे उपाध्यक्ष श्री. संदिप नाशिककर यांच्यासह विशेष निमंत्रित म्हणून ह्या संमेलनास हजर होते. त्यांनी प्रदर्शनातील संस्थेच्या स्टॉलवर दि. 7 ते 9 जाने. 2012 दररोज उपस्थित राहून विविध देशी तसेच विदेशी पाहुण्यांसमवेत चर्चा तसेच विचारविनिमय करून “वास्तुरविराज’ ह्या संस्थेचा कारभार संपूर्ण जगात पसरविण्यावर भर दिला. त्यांच्या उपस्थितचा मुख्य भर हा वास्तुरविराज संस्थेचे संपूर्ण जगभर वितरक नेमण्यावर होता.

अशाप्रकारे सुरू झालेल्या या संमेलनाच्या संपूर्ण परिसराला जणू काही छावणीचे रूपच प्राप्त झाले होते. याला कारण तेथे असलेली राजकारणी, प्रतिष्ठित व्यक्ती, मंत्री, व्यासायिक, अनिवासी भारतीय तसेच अतिमहत्वाच्या व्यकतीची असलेली वर्दळ. मुख्य प्रवेशद्वारावर सुरक्षा रक्षकंाच्या गराड्यातून सर्वांनाच सुरक्षेचे सारे सोपस्कार पार पाडल्यानंतरच सभागृहात प्रवेश मिळत होता.

संपूर्ण परिसर अतिशय देखणा होता व सभागृहासमोरील छोटेखानी तलाव तसेच उत्स्फूर्त कारंजी एखाद्या राजवाड्या सदृश बिर्ला सभागृहाच्या सौंदर्यात आणखीनच भर घालत होती. सभागृहाच्या परिसरातच उंची मंडप व शामियाने उभारण्यात आले होते. तेथेच अनेकविध उंची पुरातन वस्तु व शिल्पे, गालिचे, सतरंज्या व अनेक शोभेच्या वस्तुंचे बरेचसे शोभामंडप होते. त्यामुळे संमेलनासाठी येणाऱ्या पाहुण्यांसाठी खरेदीची जणू काही पर्वणीच होती.

जगभरातुन सुमाने 1500 हूनही जास्त निमंत्रितांनी ह्या अभूतपूर्व संमेलनास हजेरी लावली होती. ह्या संमेलनाचे राष्ट्रीय दूरचित्र वाहिनी “दूरदर्शन’ वर तसेच संमेलनाच्या संकेतस्थळावर थेट प्रक्षेपण दि. 8 रोजी सकाळी 8 वा. पासूनच दाखविण्यात येत होते. ह्या प्रदर्शनात एकुण 130 विविध संस्थांनी भाग घेतला होता. ह्या विविध बॅंका, वित्तिय संस्था, आयुर्विमा संस्था, विविध राज्यांची पर्यटन खाती, जयपूरच्या स्थानिक बाजारपेठेतील शोभेच्या वस्तू, भरजरी कपडे, हॉलिडे रीसॉर्ट, पुस्तके इ. चा समावेश होता.

ह्या सन्मानीय सोहळ्यास राजस्थान, गुजरात, केरळ तसेच झारखंड ह्या राज्यांचे मुख्यमंत्री जातीने हजर होते. अशा या अनोख्या आंतरराष्ट्रीय संमेलनात महाराष्ट्रासारख्या अग्रेसर राज्यातून आणि भारताची आर्थिक राजधानी असलेल्या मुंबईतुन केवळ वास्तुरविराज ही एकमेव संस्थाच सहभागी झाली. याची खंत वास्तुरविराजचे सर्वेसर्वा डॉ. रविराज अहिरराव यांनी व्यक्त केली.

Divine Energy Card

Divine Energy Card is a combination of seven colors with crystals of corresponding colors offering chromate therapy effect along with energy from semi-precious crystals, to enhance functioning of seven chakras in our body. It is also combined with 18 pyramids in two-tier system, gold-plated coin and a yantra with mystic secrets of divine power, efficiency & accuracy.  This card is highly useful for business, progress, peace, prosperity, career, money, fortune, education, energy and vitality to improve our performance at all levels of life. A multipurpose card with efficacy & economy. It also provides a protection-shield everywhere.

To purchase or to have more information on Vasturaviraj Divine Energy Card, pl call our office @ 022 – 6784 7600/01 – 06

वास्तुशांती का, कधी व कशी करावी?

वास्तुनिर्मितीच्या वेळेस भूमातेवर होणारे आघात जीवाणु किटांणुचा नाश व पंचमहाभूतांचे होणारे असंतुलन यांच्या शांतीसाठी वास्तुशांतीचा विधी केला जातो हे आपण मागील भागात पाहीले. वास्तुसौख्य प्राप्त करण्यासाठी व ईश्वरी शक्तीशी आपले संधान करुन देण्यासाठी वास्तोस्ष्पती / वास्तुदेवता यांचा निक्षेप वास्तुशांती विधीत अत्यावश्यक आहे. वास्तुशांतीची पूजा कशी करावी हे आपण पाहिलेच आहे. या पूजेसोबत कौटुंबिक जेवणावळी व सम्मेलन एकत्र करु नये.

वास्तुशांती हे निमित्त गाव जेवण उद्दीष्ट !

वास्तुशांतीचे हल्ली घराघरात हमखास आढळून येणारे स्वरुप म्हणजे केवळ “उपचार’. पहा ना ! पूजेला दांपत्य बसलेले असते, भटजी विधी पार पाडत असतात.  पण सौं. चे मन असते किचनमधे. आत वहिनींना जिरं, मोहरी सापडेल का? भाजीला कॉपर बॉटम कढई घेतली आहे का नाहीतर भाजी लागेल.  असे अनेक प्रश्न सौं.च्या मनात पूजेच्या वेळेस भिरभिरत असतात, शिवाय मस्ती करत बागडणाऱ्या मुलांच्या धडपडीकडे ही त्यंाच लक्ष असत.  मग भटजी बाईंना म्हणतात हाताला हात लावा.  तेव्हा कुठे सौ. भानावर येतात.  संपूर्ण विधीत त्यांचा धांदरटपणा सुरुच रहातो कारण सर्व लक्ष हे स्वयंपाक घरात बुडालेले असल्याने पूजेकडे लक्ष जातच नाही.  बाजूला बसलेले श्री सुध्दा या बाबतीत मागे नसतात.  पूजेला बसलेले असताना सुद्धा येणाऱ्या पाहुण्यांचे स्वागत चालूच असते.  अरे सुधीर आलास वा वा राईट टाईम. चहा, कॉफी काय लागेल ते घे. अरे सुधीरला पाणी आणा.  तेवढयात यजमानांचा मोबाइल वाजतो. पलिकडून मित्र संध्याकाळी भेटायला बोलावित असतो, तेव्हा पूजेला बसलेले आपले हे श्रीमान त्याला वास्तुशांती या पूजा कम गेटटुगेदरचे आमंत्रण देतात.  पाहुण्यांची गर्दी वाढू लागते.  गप्पांचे आवाज रंगु लागतात.  आणि श्री व सौ. दोघेही कधी एकदा पूजा संपते याची चातकासारखी वाट पहात बसतात.  शेवटी न रहावून काही यजमान भटजींना पूजा लवकर आटोपती घेण्यास सुद्धा सांगतात.  यजमानांच्या आज्ञेचा भंग न व्हावा यासाठी भटजी मग पूजा अक्षरशः उरकून घेतात. झालं!  श्री व सौ. टुण्कन आपल्या पाटावरुन उठतात.  जेवणावळी होतात, घर दाखविण्याचा कार्यक्रम मग यथेच्छ पार पाडला जातो.  उबंरठयापासून ते क मोड पर्यंत सर्व रसभरीत वर्णन पाहुण्यांना ऐकविले जाते मग सागवानी लाकूड खास इथून मिळवले, नी हे झुंबर अहमदाबादहून मागवलं त्यावेळी डीलरशी झालेला वादविवाद वगैरे वगैर अशी तपशीलवार माहिती यजमान व यजमानिणबाई पाहुण्यांना देतच असतात.

यजमान पती पत्नी जेव्हा आपल्या घराचे हे रसभरीत वर्णन, कौतुक पाहुण्यांसमोर करीत असतात.  तेव्हा वर वर वाहवा करणारे मनातल्या मनात विचार करत असतात.  अरे, घर घेतल्या घेतल्या रिनोव्हेशन पण केलयं म्हणजे नक्कीच दोन नंबरचा पैसा असणार, नाहीतर सासऱ्याला चांगला बकरा बनविलाय याने! अशा प्रकारे अनेक पाहुण्यांच्या या एकत्रित नकारात्मक विचार लहरी तुमच्या

पै पै वाचवून जमा केलेल्या घरकुलात वास करुन रहातात. पाहुण्यांना फक्त घरातला चकचकाट दिसतो पण ते घर उभे करण्यासाठी तुम्ही घेतलेले श्रम मात्र दिसत नाहीत, आणि मग वर्ष सव्वा वर्षाच्या आतच या मत्सरलहरी तुमच्या मागे समस्यांची मालिका सुरु करतात.

 मत्सरघातापासून सुरक्षित रहाण्यासाठी काय कराल?

आतापर्यंत माझ्या हजारो वास्तु परिक्षणानंतर असे लक्षात आले आहे की, नवीन वास्तुत प्रवेश केल्यानंतर एक ते सव्वा वर्षातच मत्सरघाताची तीव्रता वाढू लागते.  गेली अनेक वर्षे माझ्या सातत्याने होणाऱ्या नाटयप्रयोगांद्वारे शेकडो व्याख्याने, परिसंवाद, प्रिंट व इलेक्ट्रॉनिक मिडीया या माध्यमातून एक आगळी वेगळी संकल्पना रुजविण्याचा प्रयत्न मी करत आलो आहे. ही संकल्पना प्रचलित शास्त्रापासून थोडी हटके आहे.  पण जर तुम्ही याचा अवलंब केलात तर त्याचे अतिशय उत्तम रिझल्टस्‌ मिळतील हे निश्चित.

नवीन घराची पार्टी आधी व नंतर वास्तुशांती.

नवीन घर घेतल्यानंतर सर्व आप्तस्वकीयांना बोलावून त्यांचा यथेच्छ पाहुणचार करावा.  त्यांना यथाशक्ती सप्रेम भेटवस्तू द्यावी.  आणि मनातल्या मनात अशी प्रार्थना करावी की, तुमच्या मनात जो काय मत्सर आमच्या विषयी आहे तो येथे सोडून जा. हा कार्यक्रम झाल्यानंतर लवकरात लवकर सुमुर्हत बघून कुटुंबातील मोजक्या व्यक्तींच्या उपस्थितीत वास्तुशांतीची मनोभावे शास्त्रोक्त पूजा करावी. वास्तुशांतीच्या होम हवनातून मत्सर लहरींचा नाश होईल. एकाग्र चित्ताने केलेल्या पूजेचे फळ त्या दांम्पत्याला पर्यायाने त्या घराला निश्चितच मिळेल.

वास्तुशांती विषयी अधिक जाणून घ्यायचे असल्यास आमच्या कार्यालयाशी  दूरध्वनीवर संपर्क साधू शकता

022 – 6784 7600/01 – 06

डॉ. रविराज अहिरराव (पीएच.डी)

Shree Yantra

Its powercentre of Adishakti, means
Mahakaali – Destructing Evil Powers
Mahalaxmi – Fame and Finance
Mahasarawati – Centre
For academic and spiritual progress. It is also known as Yantraraaj.

  • Reciting shreesuktam is a best way to enhance the power of this yantra
  • Navaratri festival and Deepawali-Laxmi poojan is a best time to bring and worship at home or business

        Available Sizes :

Large size yantra (6”x6”)

Small size yantra (3.5”x3.5”)

To Purchase call on

Tel No.: 022 – 67847600 / 01 / 08

How To Handle a Dowsing Pendulum

The pendulum should be tied to a string of approx. 6 to 9 inches in length. The end of the string should be held gently with the thumb and index finger.  After holding the pendulum gently as above,  the question should be addressed to Pendulum in such a manner that an answer will be elicited  which should be either  ‘Yes’ or ‘No’.  The Pendulum gives an answer to such a question through certain special movements.

  • When the movement of the pendulum is circular &  “Clockwise” it indicates a positive (affirmative) answer to the question.
  • When the movement of the pendulum is circular &  “Anti Clockwise” it indicates a negative  answer to the particular question.
  • When the movement of the pendulum is not circular but from the top to bottom and vice versa in long swings it indicates a positive reply  to some  extent to  the question.
  • When the motion of the pendulum is from i)  left to right or ii) right to left or iii) from top to bottom in a linear direction, it is indicative of a negative reply to the question.
  • When the pendulum remains still without any movement it is indicative of the fact that the pendulum is not inclined to answer the particular question.

The state of the mind and the body is of vital importance during the process of Dowsing. A pleasant state of mind should be maintained during Dowsing.  One should be emotionally stable, should not be sick, suffering from any ailments, tired, seized with any mental tension or extremely happy while performing Dowsing.

Absolute cleanliness should be ensured and one should maintain a pleasant disposition while practicing  Dowsing. Just prior to the commencement of ‘Dowsing’ one  should offer prayers for a few  minutes, eliminate all the thoughts from the mind and   maintain a calm mental  disposition.  After holding the Pendulum in proper position, the question should be visualized mentally with closed eyes and the process of Dowsing should commence subsequently.


वास्तुशास्त्राचा नातेसंबंधावर प्रभाव

वास्तुशास्त्रानुसार वायव्य दिशा हे वायुतत्वाच स्थान आहे. वायू म्हणजे वारा … वाहत रहा. आपल्या मार्गात येणाऱ्यांना वारा कधी घेऊ न जातो किंवा गतिमान करीत असतो. चंचलता, धरसोड प्रवृत्ती ही नेहमी वायव्येत दोष असतील तर दिसून येतात. या प्रवृत्तीमुळे माणसाचा स्वभाव आणि त्याच्या विचारांची दिशा, त्याची निर्णय व क्रियाही  सतत अस्थिर असते. किंवा बदलत जाते. त्याचा परिणाम त्याच्या नातेसंबंधावर नक्कीच होत असतो. कारण एखादी गोष्ट आज करू उद्या करू यामुळे गैरसमज निर्माण होतात किंवा त्या व्यक्तीबद्दल आपली विश्वासार्हता कमी होते.

वास्तूच्या वायव्य भागात, टॉयलेट सेप्टीक टॅंक, डायनिंग टेबल, मोठया मुलाची बेडरूम, पाहुण्यांची रूम, धान्यसाठा, स्टोअररूम इ. असायला हवे. ग्रामीण भाग असेल तर गुरांचे गोठे अशी रचना अपेक्षित आहे याला वैज्ञानिक दृष्टया तेवढाच आधार आहे.

मावळत्या सुर्यकिरणातील ताम्रकिरण चिवट किटाणू व जीवांणूचा नाश करतात, तर वायू तेथील दुर्गंधी बाहेर टाकतो. परिणामी शुद्ध व प्रसन्न वातावरण होण्यात वैज्ञानिक दृष्टया मदत होते.

थोडक्यात वायव्य दिशेचा तेथील वास्तूशास्त्र रचनेच्या माध्यमातून आपल्या वास्तूचे सुसंवाद आणि नातीसंबंध विकसित अथवा सुरळीत होण्यास खूप मोठा हातभार लागतो. परंतू जर या वायव्य दिशेची रचना वास्तूशास्त्राप्रमाणे नसेल तर निर्माण होणाऱ्या वास्तूदोषांमुळै विसंवाद आणि नातेसंबंधामध्ये तीव्र तणाव निर्माण होतो.

जर तुमच्या घरात वायव्येला मास्टर बेडरूम आली असेल तर वायूच्या प्रदीर्ष वास्तव्येमुळे दोघा पती पत्नीच्या स्वभावात एक समानता रहात नाही आणि धरसोड प्रवृत्तीमुळे खटके उडू लागतात किं वा वादविवाद होतात हे नक्की.

वायव्य दिशेत जर तुमच्या घरात किचन असेल तर वायुतत्वामुळे अग्नीतत्व तीव्र होणार व त्यामुळे भडका तरी उडणार किंवा आग पूर्णपणे विझणार . आग म्हणजे मोठया प्रमाणावर वादळ आणि भडका म्हणजे तीव्र संताप.

आम्ही जेव्हा घराचे वास्तुशास्त्र करतो तेव्हा जवळ जवळ अनेक घरांमध्ये मला एक प्रश्न नेहमी विचारला जातो. ज्या ठिकाणी दोन पिढया एकत्र राहत असतात. दोन पिढयातील तणाव सगळया घरात कमी अधिक प्रमाणात असतो. त्यात वायव्य दिशेची भर पडली तर त्या घरातील सासुसूना किंवा इतर नात्यात ताण वाढणार अशावेळी विना तोडफोडच्या उपाययोजना देतो. ज्यावेळी एक गोष्ट प्रकर्षान जाणवते की अहंकारामुळे नांतेसंबंध खराब होतात. पण वास्तू दोष निराकरण उपाययोजनांमुळे अहंकाराच्या अग्नीत पडणार तेल आपण थांबवू शकतो. अहंकार शंात होण्याने स्वतः ध्यान-धारणा, नामस्मरण यासाठी माणूस प्रेरित होतो सात्विकता अंगी येऊ न शांतता निर्माण होते.

वायव्य दिशेत जर कार्यालय असेल तर टीम स्पिरीटला तडे जाऊ  शकतात. कार्यकर्त्यांमध्ये फूट पडते. घरकाम करणाऱ्या बायका टिकत नाहीत. या दिशेत अनेक दोष असतील तर पोलीस केस, कोर्टकचेरी अथवा शासकीय दिरंगाई अशा समस्या निर्माण होतात. पार्टनर किंवा भागीदारीत व्यवसाय करणारे त्यांच्या विचारांत द्वैत निर्माण होते. राजकारणात जनसंपर्क किंवा एक प्रकारचे नातेसंबंध निर्माण होतात त्या आधारेच पुढची प्रगती होत असते. पण तेथे पाय ओढणारे निर्माण होतात. परिणामी मित्र कमी शत्रु जास्त अशी परिस्थिती निर्माण होते.

म्हणून वायव्य दिशा ही सुसंवाद व नातेसंबंध टिकविणे व वृद्धिगंत करणे यासाठी फार महत्वाची आहे.

सात या अंकाचे महत्व

सात अंक म्हणजे पूर्णत्व सात अंक म्हणजे नवनिर्मिती.  प्रत्येक सात वर्षानंतर माणसाच्या आयुष्यात स्थित्यंतरे येत असतात.  प्रत्येक सात वर्षानंतर माणसाच्या शरीरात बदल होत असतात.

1 ते 70 या वयापर्यंत माणसाच्या आयुष्यात कशाप्रकारचे बदल होतात ते आपण पाहू.

वय वर्षे1 ते 7 म्हणजे बालपण. बालपण म्हणजे निर्व्याजपणा, निर्मळता. जसे दिसतेय तसे जग असे समजण्याचा काळ. दुधाचे दात येण्याचा काळ.

वय वर्षे 7 ते 14 म्हणजे किशोर वय.  जास्तीत जास्त ज्ञान मिळविण्याचा काळ. आहे त्यापेक्षा आणखी काहीतरी वेगळेपण शोधण्याकडे कल.  दुधाचे दात पडून नवीन दात येण्याचा काळ.

वय वर्षे14 ते 21 म्हणजे पौगंडावस्था. शरीरात बदल होणारा काळ, तारुण्याकडे नेणारा काळ, संपूर्ण आयुष्याचे भविष्य ठरविणारा काळ.

वय वर्षे21 ते 28 म्हणजे तारुण्याचा जल्लोष, आनंद, उत्साह, जोम, जोश.  प्रत्येक गोष्ट उपभोगण्याचा काळ.  स्वतःचे “मी’ पण शोधण्याचा काळ.

वय वर्षे 28 ते 35 म्हणजे शक्ती कणखरपणा, भविष्याबद्दल निर्णय घेण्याचा काळ. आयुष्यात जे मिळवायचे आहे त्या दृष्टीने पाऊल उचलण्याचा काळ.

वय वर्षे35 ते 42 आतापर्यंत काय केले अजून बाकी काय करायचे आहे त्याबाबत विचार करण्याचा काळ.  जे मिळवायचे आहे त्यासाठी जास्तीत जास्त प्रयत्न करण्याचा काळ.

वय वर्षे 42 ते 49 म्हणजे जबाबदारी, तडजोड तसेच जोखीम घेण्याचा काळ, प्रयत्नांची तीव्रता जे मिळाले नाही त्याची खंत करण्याचा काळ.  स्वतःला सिद्ध करण्याचा काळ.

वय वर्षे 49 ते 56 प्रौढावस्थ, स्थिरता, इच्छांची पूर्तता करण्याचा काळ. मिळाले त्यात समाधान मानण्याचा काळ.

वय वर्षे 56 ते 63 नवीन पर्वाची सुरूवात दुसऱ्यांना समजून घेण्याचा काळ. नवीन पर्वाची सुरवात कुठल्याही गोष्टी नवीन संधी म्हणून स्वीकारण्याचा काळ.  स्वतःला बदलण्याचा काळ.

वय वर्षे 63 ते 70 वृध्दत्व. मिळेल तसे स्वीकारण्याचा काळ, आठवणीत रमणारा काळ. अध्यात्माकडे वळणारा काळ, स्वतःची ओळख पटलेला काळ.

प्रत्येक माणसाचा जन्म 1 ते 31 या तारखातच होतो.  या तारखेतील दोन अंकाची बेरीज केली तर मूलांक 1 ते 9 च येतात. जन्मतारखेवरुन संपूर्ण जन्मतारखेची म्हणजे तारीख, महिना, वेळ यांची बेरीज करुन काढलेला अंक ज्याला भाग्यांक म्हणता.  तो अंकही 1 ते 9 या मूलांकातच येतो.

1 ते 9 या प्रत्येक अंकाचे आपले स्वतःची अशी वैशिष्टये आहेत. त्यांचे गुणधर्म आहेत. प्रत्येक व्यक्तीवर त्याच्या मूलांकाचा प्रभाव असतो. परंतु 7 हा अंक असा आहे की ज्याचा प्रभाव प्रत्येक व्यक्तीवर कमी अधिक प्रमाणात असतो म्हणून 7 या अंकाला विशेष महत्व आहे.

ज्यांचा अंक 7 आहे त्या व्यक्तींना दुसऱ्यांना समजून घेण्याची कला अवगत असते. लाईफ पार्टनर असो अथवा बिझनेस पार्टनर त्यांच्या सोबत जुळवून घेता येते.

7 मूळ अंक असलेल्या व्यक्तींवर केतूचा म्हणजे नेपच्यून चा प्रभाव असतो. या अंकांच्या व्यक्तींना सतत बदल हवा असता. प्रवास करणे यांना आवडते यांची कल्पनाशक्ती चांगली असते. या व्यक्ती भावनाप्रधान असतात. यांचे धार्मिक बाबतीतले विचार वेगळे असतात, या व्यक्ती रुढीपूजक न रहाता स्वतंत्रपणे मत बनवितात.  यांच्याजवळ अतींद्रिय शक्ती असते, दुसऱ्यांच्या मनातील विचार सांगताच ओळखतात.  परदेश व्यवहाराशी यांचा संबंध येतो.

7 मूलांक असलेल्या व्यक्तींना रविवार आणि सोमवार शुभ असतात. तसेच हिरवा, फिकट पिवळा, पांढरा इत्यादी रंग विशेष शुभ असतात.

सौ. मंजुश्री अहिरराव

सुख म्हणजे काय?

आयुष्यांतील सुख दुःखची मजशी कां बाधा ।।

जीवन नामक यझातील या दोन्ही ही समिधा ।।

‘किंबहुना सोये । जीव आत्मयासि लाहे।

तेथे जे होये । तथा नाम सुख (ज्ञानदेव)

आत्यंतिेक  दुःखाची निवृती व निरतीशय सुखाची प्राप्ती हया करीता मनुष्याने आयुष्यभर झटायला हवे. परंतु श्रेयस सोडून प्रेयसाच्या (अभुदयाच्या) मागे तो लागतो. यच्चयावत जीवाला वाटत असते की, आपण सुखी व्हावे. त्या करीता आमची धडपड सुरू असते. किमान आठ ते सोळा तास काम करून जास्तीत जास्त पैसा कसा मिळेल याच्या करीता आमचा प्रयत्न असतो. या सर्व धडपडी मागे एक समान सूत्र आहे ते म्हणजे सुखाची प्राप्ती. पण अनुभव काय आहे? तोंडाने “सुख सुख’ म्हणत आणि प्रत्यक्षांत मात्र दुःख भोगून आम्ही मरून जातो पण सुख काही पदरी पडत नाही. असे का व्हावे? आमचा मार्ग चुकला का? आमची दिशा चुकली का ? वेग कमी पडला काय? आमचे सर्वच चूकतच गेलेले आहे.

1) मुळात आम्हाला सुख म्हणजे काय? हेच कळलेले नाही. त्यामुळे आमची गत, जसा एखादा घरांतून रागावून प्रवासाला निघतो पण त्याचे गंत्तव्य स्थान मात्र निश्चित नसते; मग त्याची जी धडपड ती धडपडे पर्यंत चालली तरी त्याला काहीच उपयोग नसतो. अशी आमची सुखाची कल्पना आहे.

2) आमचा असा ठाम विश्वास आहे की पैसा असेल तर आम्ही सुखी होऊ . पण हा विचारच, विश्वासच आमच्या दुःखाला कारणीभूत ठरतो. जर पैशानेच सुख विकत घेता आले असते तर सर्वच श्रीमंत सुखी असायला हवे असते. पण आहेेेेेत काय ते सुखी? अर्थात नाही! फार तर पैशाने आपण सोई निर्माण करू शकू, जीवन सुसहय करण्याचा प्रयत्न करू शकू. पण सुख प्राप्त करता येणार नाही. संपूर्ण घर ए.सी. करू, ऑफीस ए.सी., कार ए.सी. पण जर एम. एस. ई. बी. ची अवकृपा झाली तर सर्व सोडून बाहेर उन्हात येऊ न उभे राहण्या शिवाय गत्यंतर नसतेेे. सुख वेगळे, स्वास्थ वेगळे व सुखसोई वेेगळया असतात. चांगल्या आई-वडीलांच्या पोटी जन्म, गुणी मुलगा, सुविद्य पत्नि, चांगला मनमिळावू जावाई, आज्ञाधारक सून हे स्वास्थ या शब्दात मोडते. व त्याची प्राप्ती संचित प्रारब्धानुसार होत असते. म्हणजेच काय तर पुण्याईची कमाई आपल्याला स्वास्थ मिळवून देऊ  शकेल तर पैशाची कमाई सुखसोई निर्माण करून देऊ  शके ल. पण सुख …..?

3) तिसरा गैरसमज… अगदी कुणालाही विचारा मग तो गरिब असो, श्रीमंत असो, सुशिक्षित असो वा अशिक्षित असो, शहरी भागातला असो वा ग्रामिण भागातला…. त्याला जर विचारले, “”का रे बाबा सुख कशात आहे?” तर तो उत्तर देेईल, “”मानन्यात” व खरे तर मान्यताच आमच्या दुःखाचे मुळ कारण आहे. जसे की “”मला ज्यांत सुख प्राप्त होईल असे वाटते, कदाचित दुसऱ्याला त्यापासून दुःख सुध्दा होऊ  शकेल! म्हणूनच सुख हे मानन्यात नसून प्रत्यक्ष प्राप्तीत आहे. मानन्यांत काय आहे…. तर ते समाधान. “”ठेविले अनंत तैसेचि रहावे । चित्ति असो द्यावे समाधान।।” (तुकोबा)

मग काय आमची वाट चुकली काय? वाट चुकली असेल दिशा चुकली असेल तर तर्क सांगेल, “”दिशा बदला”! पण आपण दिशा बदलून किती दिशा बदलणार? भूगोलाने आम्हाला केवळ दहाच दिशा शिकविल्या आहेत. जशा पूर्व-पश्चिम, उत्तर-दक्षिण, नैॠत्य-ईशान्य, वायव्य-अग्नेय व उर्ध्व-अध. हयाच त्या दहा दिशा पण दाही दिशा फिरून सुख मिळणार नाही. कारण जे क ाही आहे ते सर्व अकराव्या दिशेला आहे. ती म्हणजेच आंतर-दिशा वा आंतर-दशा! ही दिशा फक्त सद्‌गुरूच दाखवू शकतो. म्हणून खऱ्या सुखाची प्राप्ती करून घ्यायची असेल तर “”सद्‌गुरूंना अनन्य शरण जाणे” हा एकमेव सुख प्राप्तीचा मार्ग आहे. तेच आपल्या खऱ्या सुखाची प्राप्ती करून देऊ  शकतात. कारण ते एकमेव ठिकाण असे आहे की, “”तेथे माया स्पर्शो शकेना”। (समर्थ) आमची गत कस्तुरी मृगा सारखी झाली आहे. कस्तुरी खरे तर त्याच्या नाभीतच असते; पण तिचा शोध घेते तो रानोमाळ भटकत सुटतो. सुखाचा खरा झरा आमचेच जवळ आहे पण त्याचा शोध आम्ही हया भौतिक पसाऱ्यात घेण्याचा प्रयत्न करतो व अधिकाधिक दुःखी होतो. शब्द, स्पर्श, रूप, रस व गंध हया पाच विषया पासून मिळणारे सुख हे सुख नसून सुखाचा आभास आहे. म्हणूनच समर्थ म्हणतात, “”विषय जनीस सुखे । सौख्य होणार नाही.

म्हणून संत सत्‌गुरू सांगतात कोणत्याही दिशा निवडा सर्व चुकीच्या आहेत. हळू किंवा जोरात धावायचे हा ही प्रश्न नाही. आहात तेथेच थांबा. 11 व्या दिशेचा शोध घ्या. तेथेच सारे लपलेले आहे. ते म्हणजेच आत्म-सुख होय. आत्मा आणि सुख हे दोन नाहीतच. सुख म्हणजे आत्मा. व आत्मा म्हणजेच सुख. म्हणूनच सुखाचा शोध घ्यायचा असेल तर आत्म्याचा वेध घावा लागेल. सुखाची अपेक्षा म्हणजेच आत्मसुखाची अपेक्षा होय. दासबोध, गीत-ज्ञानेश्वरी, भागवत हेच सांगण्याकरिता आहे. विषयांच्या प्राप्तीने क्षणिक सुखाचा आभास होत असेल तर आत्माच्या प्राप्तीने मनुष्य सुखरूप होतो. ज्याला पुन्हा पुन्हा सुखी व्हावे लागत नाही तोच सुखरूप होय. विषय निरपेक्ष सुख म्हणजेच आनंद होय. ज्ञानदेवांनी सुखाची व्याख्या केलेली आहे. ते म्हणतात.

          किंबहुना सोये। जीव आत्म्याची लाहे।

           तेथे जे होये। तया नाम सुख ।। (ज्ञानेश्वरी)

अर्थ ः फार काय सांगावे जीवाला आत्म्याचा लाभ होतो म्हणजे जीव आत्म्याचे मिलन होते, तेव्हा तेथे जी स्थिती प्राप्त होते, त्या स्थितीला सुख हे नाव आहे.अज्ञान हेच खरे तर दुःखाचे मुळ आहे. म्हणून अज्ञान घालविणे म्हणजे स्वरूपावर आरूढ होणे होय. आत्मसुखावर असलेल्या तनुचतुष्ठयाचे आवरण क्र माक्रमाने बाजूला सोलून काढले की त्या आवरणाचे आत असलेले आत्मसुख व्यथीत होेते आणि साक्षात अनुभव येतो. या चार देहांची सालपटे सोलून काढली की आत्मदर्शन होते. या आत्मदर्शनाचे सुख हेच सोलिव सुख होय असे संत रामदास स्वामी सांगतात. स्थूल, सूक्ष्म, कारण व महाकारण या उत्तरोत्तर सूक्ष्म होत जाणाऱ्या देहांचा निरास करीत करीत स्वरूपाकार होणे म्हणजे देहात्मते कडून देहातीतते कडे केलेला प्रवास आहे. म्हणून सोलीव सुखाच्या अनुभूती करिता संत तुकोबा म्हणतात, “”देवा आता ऐसा करी उपकार । देहाचा विसर पडो मज । तरीच हा देह पावे माझा । बरके  केशीराजा कळो आले।। म्हणूनच समर्थ म्हणतात, देहबुध्दी ते आत्मबुध्दी करावी ।देहाचा संग सोडून देहातील झाल्यावर येणारी परब्रम्हाची अनुभूती हेच सोलीव सुख होय. देहाचा संग सुटल्या शिवाय आनंदाचे कंद असेल. आत्म्याचे म्हणजेच परब्रम्हाचे दर्शन होणार नाही. हे स्वरूपाचे दर्शन म्हणजे आत्म्सुख होय. तेच खरे वा वास्तविक सुख होय. त्यालाच समर्थांनी सोलिव सुख म्हटले आहे.

आपल्या वैदिक धर्मात ईश्वर प्राप्ती हेच जीवनाचे सार्थक होय असे म्हटल्या जाते. म्हणून आपण स्वरूप साक्षात्कारांत आनंद वा सुख मानतो. पाश्चात्य देशांत भौतिक सुखालाच महत्व दिले जाते. त्यामुळे त्यांचे जीवन बेबंदशाही सारखे झालेले आहे. भारतात सुध्दा चार्वक नावाचा भौतिक वादी होऊ न गेला असून तो देह सुटला हेच खरे सुख असे मानतो. त्याचे तत्वज्ञान असे आहे..

      यावज्जीवेत सुख जीवेत, अृणं कृत्वा धृतं पिबेत।

     भस्मीभूतस्य देहस्य पुनरागमन कुतः ।।

याचा अर्थ असा की जोपर्यंत जीवंत आहोत ता पर्यंत मौज मजा करून घ्या. पाहिजे तर कर्ज काढून तूप घ्या. याचाच अर्थ विलास करा. एकदा देहाची राख झाली की पुढे कुठे जन्म मिळणार आहे? परंतु आपले वेदांती सांगतात, देह हा पंचभौतिक असून तो नाशिवंत आहे तर देह ज्याच्या सत्तेवर कार्य करतो, तो आत्मा अमर आहे. म्हणजे त्याला मृत्यू नाही. म्हणून जे आत्मसुख तेच अखंड सुख आहे.

भौतिक सुखााचे दृष्टीने विचार केला; तर ते सुख किती आहे? कवी म्हणतात, “”एक धागा सुखाचा अन्‌ शंभर धागे दुःखाचे। किंवा तुकाराम महाराजांचे शब्दांत, “”सुख पाहता जवा पाडे। दुःख पर्वता एवढे. याचाच अर्थ सुख अगदी अल्प असून दुःखच जास्त आहे. म्हणूनच भौतिक सुखाच्या नादी न लागता आत्मसुखाची प्राप्ती करून घ्यावी. तेच खरे सुख आहे, शाश्वत सुख आहे. वास्तविक सुख आहे.

“”जय जय रघुवीर समर्थ”

श्री. क. वि. नाशिककर

प्राचीन शास्त्राचा विजय

अति प्राचीन काळापासून सर्व चांगल्या गोष्टी. संकल्पना व  व्यक्तींना. सतत एकापाठोपाठ एक दिव्य व संकटांना सामोरे जावे लागले. भगवान श्रीरामचंद्राला चौदा वर्षे वनवासाला सामोरे जावे लागले. सीतेला अग्निदिव्य पार पाडावे लागले. भगवान श्रीकृष्णाला आपल्या डोळयादेखत यादव  कुळातील यादवी पहावी लागली. आपण निर्माण केलेली द्वारका बुडवावी लागली. प्रत्येक संतांचे आयुष्य अत्यंत खडतर व सामाजिक अवहेलना या गोष्टींनी भरलेले आढळते. याच पद्धतीने प्राचीन भारतीय शास्त्रांपैकी ज्योतीष, वास्तुशास्त्र, रत्नशास्त्र, अंकशास्त्र यासारख्या शास्त्राना एकीकडे तथाकथीत विज्ञान वादयांच्या टीकेला सामोरे जावे लागत असते. या सर्व गोष्टींचा एक भाग म्हणजे या शास्त्रांना आजपर्यंत तीनवेळा न्यायालयीन सत्वपरीक्षेला सामोरे जावे लागले आणि पुन्हा एकदा सत्याचाच विजय होतो हे सिद्ध झाले. अशाच आणखी एका अग्निदिव्यातून प्राचीन भारतीयशास्त्र तावून सुलाखुन शृद्ध सोन्याप्रमाणे आपली चमक अधिक प्रखर करून बाहेर आली आहेत.


नुकतेच 3 फेब्रुवारी 11 रोजी मुंबई उच्च न्यायालयात मुख्य न्यायाधीश मा. मोहित शहा व मा. न्या. एस जे वझीफदार यांनी जनहित याचिका 3/2010 पूर्णपणे फेटाळून प्राचीन भारतीय शास्त्रांच्या अस्तित्व व महत्वाला मान्यता दिली. या खटल्यात केंद्रशासन, महाराष्ट्र शासन, पोलीस महासंचालक महाराष्ट्र राज्य, पोलीस आयुक्त मुंबई व अन्य काही ज्योतीषी, वास्तुशास्त्र  तज्ञ ज्यात मी एक होतो. प्रतिवादी होतो. या केसच्या निमीत्ताने एका अत्यंत अपमानजनक गोष्टीला सामोरे जावे लागले. ज्यात अनेक वर्षे या विषयाचा सखोल अभ्यास करून प्रॅक्टीस करीत असलेल्या आम्हा प्रथितयश व्यक्तींची तुलना भोंदूबाबासोबत करून सब घोडे बारा टक्के अशी परिस्थिती निर्माण केली. परंतु शास्त्राच्या सिद्धतेसाठी सर्व सहन करून करण्यात आलेले सर्व आरोपांचे अत्यंत शास्त्रोक्त न्यायोचित व प्राचीन ग्रंथांच्या संदर्भासहित समर्पक उत्तर देऊ न भारतीय शास्त्रांची बाजू आमचे वकील श्री महेश आगाशे यांनी उत्कृष्ट मांडून ही केस फेटाळून लावण्यात यश मिळविले. याबाबत कायदेशीर लढाईचे वर्णन विस्तृत स्वरूपात याच मासिकात अँड महेश आगाशे  यांनी दिले. या याचिकेत अशी मागणी होती की वास्तुशास्त्र, ज्योतिषशास्त्र आणि अन्य तत्सम भारतीय प्राचीन विज्ञानशाखा अवैज्ञानिक असल्यामुळे त्यावर बंदी घालण्यात यावी. तसेच वास्तुशास्त्र, ज्योतिषशास्त्र आणि अन्य तत्सम भारतीय प्राचीन विज्ञानशाखांच्या माध्यमातून जनतेच्या आरोग्य तसेच अन्य तक्रारी दूर करणाऱ्या या मंडळींजवळ कोणतीही आरोग्यविषयक प्रमाणपत्रे नसल्यामुळे या लोकांवर ड्रग्ज आणि मॅजिकल रेमेडीज कायद्याच्या (1954) अंतर्गत कारवाई करण्यात यावी व बंदी घालण्यात यावी. त्यांना आपल्या जाहिराती प्रसिद्ध करण्यासही प्रतिबंध करण्यात यावा.

या केसच्या सुनावणी दरम्यान भारत सरकार तर्फे वारंवार अत्यंत आग्रहपूर्वक सांगण्यात आले की भारत सरकारला या सर्व शास्त्राबद्दल आदर व मान्यता आहे तसेच यात कोणतीही गोष्ट आक्षेपार्ह वाटत नाही. तसेच यावर बंदी घालणे मुळीच आवश्यक वाटत नाही.

          त्याचवेळी भारत सरकार ड्रग कंट्रोलर व महाराष्ट्र शासनांतर्गत फूड अँड ड्रग ऍडमिनीस्ट्रेशनद्वारे नमूद करण्यात आले की ड्रग्ज ऍंड मॅजिकल रेमिडीज ऍक्ट 1954 च्या अंतर्गत त्यांच्या विभागातर्फे  योग्य ती कारवाई केली जात असून शासन त्याबाबत पूर्णपणे समाधानी आहे. तसेच या कायदयांतर्गत वास्तुशास्त्र व ज्योतीषशास्त्राबाबत कोणतीही गोष्ट आक्षेपार्ह वाटत नसल्यामुळे या शास्त्रात काम करणारे तज्ञ व त्यांच्या जाहीराती याबाबत सरकारला काहीच आक्षेप नाही. आक्षेपार्ह असल्यास कारवाई केली जाते. परंतु बंदी घालण्याची आवश्यकता नाही.

मुंबई उच्च न्यायालयाच्या मा. मुख्य न्यायमूर्तीनी ही केस फेटाळतांना जे मुद्दे उपस्थित केले त्यात त्यांनी सर्वोच्च न्यायालयाच्या यापूर्वीच्या निवाडयाचा संदर्भ देऊ न सर्वोच्च न्यायालयास ज्या गोष्टी मान्य आहे. त्या गोष्टींना आमचे अनुमोदनच असते.

या सर्व न्यायालयीन लढायांनंतर मला तथाकथित विज्ञानवादी व आम जनतेसमोर काही गोष्टी मांडणे आवश्यक आहे.

 विज्ञानाचा आधार घेऊ न भगवीकरणाला विरोध करण्याचा छूपा अजेंडा राबविणाऱ्यांनी आता जनतेची दिशाभूल करणे थांबवावे. आजपर्यंत जेव्हा कुठे वास्तु-दोष व तत्सम शास्त्रांविरूद्ध ते अशास्त्रीय आहे अशी ओरड करतांना शिक्षणाचे भगवीकरण व हिंदूच्या धार्मिक प्रथा-परंपरांना खुळचट-अशास्त्रीय-अंधश्रद्धा अशी अवेहलना करणारे तथाकथित आजपयर्र्ंत कधीतरी अन्य धर्मातील प्रथांविरूद्ध ब्र शब्द काढण्याची हिम्मत का दाखवित नाही?

 विज्ञानाचा पुळका असणारे हे तथाकथित बाजारात उपलब्ध असलेल्या व भयानक साईड इफेक्टस असलेल्या ऍलोपॅथी औषधाविरूद्ध तसेच मोबाईल फोन मानवाला घातक आहे. आण्विक शस्त्रांनी मानवतेचा केवढा मोठा घात केला आहे या विरूद्ध आवाज काढण्याची हिम्मत का दाखवू शकत नाही?

लाखो रूपये खर्च करून एखाद्या रूग्णालयात शस्त्रक्रिया केली जाते, त्यावेळी वैद्यक विज्ञान गॅरंटी देते का? वैद्यकशास्त्र हे सिद्धस्वरूपातले विज्ञान आहे तर या ठिकाणी शस्त्रक्रियेला अनुमती देत आहोत असे का लिहून घेतले जाते? या बद्दल तथाकथित विज्ञानवाद्यांनी (छुप्या भगवा विरोधकांनी) स्पष्टीकरण करावे.

सुप्रिम कोर्टाने 2004 साली ज्योतिषशास्त्र विषयाला विद्यापीठ अभ्यासक्रमाला आणण्याची शिफारस केली आहे. सोबत उल्लेख केला आहे की, जोपर्यंत एखाद्या विषयात सखोल अभ्यास व संशोधनास वाव दिला पाहिजे. म्हणजेच सिद्ध करण्याची संधी दिली पाहिजे तरीसुद्धा तथाकथित विज्ञानवादी या विषयांना अभ्यासक्रमात सुद्धा आणू नये यासाठी आटापिटा करीत आहे म्हणजे मूल जन्माला येण्याअगोदर आईच्या पोटातच त्याला मारण्याचा प्रयत्न केला जात आहे.

वास्तुशास्त्र एज्युकेशन ऍण्ड रिसर्च फाऊं ण्डेशनने दि. 7 फेब्रुवारी 2009 रोजी भारताच्या राष्ट्रपती महामहीम श्रीमती प्रतिभाताई पाटील यांच्याकडे निवेदन देऊ न वास्तुशास्त्रासह सर्व प्राचीन विद्यांचा सखोल शिस्तबद्ध अभ्यास व संशोधनासाठी स्वतंत्र विद्यापीठ स्थापण्यास मान्यता द्यावी अशी मागणी केली आहे. परंतु मागील दोन वर्षांपासून हा प्रस्ताव मानव संसाधन मंत्रालय व युनिव्हर्सीटी ग्रॅट कमिशन यांच्यात निर्णया अभावी प्रलंबित आहे. त्यास भारत सरकारने त्वरित मान्यता द्यावी ही आग्रहाची मागणी.

आज परदेशात आमच्या या प्राचीन शास्त्रांवर विविध प्रकारे संशोधन व अभ्यास चालू आहे. उदा. नासामध्ये वेदांवर  खास संशोधन विभाग तर जगप्रसिद्ध हॉवर्ड विदयापीठात गीता व भगवान श्रीकृष्णाची व्यवस्थापकीय मूल्य यावर अभ्यासक्रम

चालू करण्यात आला आहे तर फ्रांन्समध्ये बायोएनर्जी बायोएनव्हायरमेंट. जर्मनीमधील बिल्डींग बायोलॉजी अमेरिकेतील  एनर्जी ऑडीट किंवा काही वर्षांपासून भारतात सर्वसामान्य  मिळवणारे ग्रीन बिल्डींग संकल्पना यातील घर बांधणी बाबतची सर्व मार्गदर्शक तत्व म्हणजे भारतीय वास्तुशास्त्राची मूलतत्वे आहेत. भारतीय वास्तुतज्ञ गृहप्रकल्प वास्तुशास्त्रानुसार बांधा यासाठी अनेक वर्षांपासून कंठशोष करीत असतात परंतु अमेरिकेतून भारतीय वास्तुशास्त्राची मूलतत्वे ग्रीन बिल्डींग अथवा लीड्‌स (ङशशवी) या गोडंस नावाखाली येतात आणि हे तथाकथित विज्ञानवादी अगदी डोळे झाकून स्वीकारतात. त्या गोष्टीला विज्ञाननिष्ठा म्हणायची की गुलामी प्रवृत्ती ! निर्णय आपण सुज्ञ वाचकांनी करावा.

विज्ञान जेवढे उपकारक आहे त्यापेक्षा कित्येक पटीनी ते घातक आहे. ऍलोपथी औषधांमधील साईड इफेक्ट्‌सची तीव्रता व महाभयानकता, मोबाईल फोनमुळे होणारा त्रास, आधुनिक विज्ञानामुळे निर्माण होणारे त्रास. आधुनिक विज्ञानामुळे निर्माण होणारे ग्लोबल वॉर्मिग. अव्वस्त्रांचा विनाशकारी धोका. अशा अनेक गोष्टी ज्यामुळे सुविधा पण मिळाल्या पण धोके आणि आपत्तीसुद्धा. त्यातुलनेत प्राचीन वास्तुशास्त्र व ज्योतिषशास्त्रमुळे कुणाचे नुकसान मुळीच होत नाही.

विज्ञानामुळे मानवाला भौतीक सुख प्राप्त होत पण खरे समाधान आणि मनःशांती अध्यात्मातूनच  प्राप्त होते. सर्व प्राचीन भारतीय शास्त्र म्हणजे विज्ञान आणि अध्यात्म यांचा सुरेल संगम आहे. विज्ञानाला मर्यादा आहेत आणि जेथे विज्ञान संपते तेथूनच हे अमर्याद अध्यात्म चालू होते. मानवी जीवनाला पूर्णत्व प्राप्त करण्यासाठी केवळ विज्ञान अपूर्ण आहे पण विज्ञान व अध्यात्मयुक्त शास्त्र म्हणजेच वास्तुशास्त्र-ज्योतीषशास्त्र मानवीजीवनाला पूर्णत्व नक्कीच प्राप्त करून देतात.

परंतु जर का कोणी आमच्या वेद-गीता व ईश्वर संकल्पनेला आव्हान देत असेल. खुळचटपणा अथवा अंधश्रद्धा संबोधित असेल तर 120 कोटी पैकी 100 कोटीपेक्षा अधिक जनता नक्कीच तथाकथित विज्ञाननिष्ठांच्या पाठीमागे लपलेल्या हिंदूधर्म द्वेष्टयांना धडा शिकविल्याशिवाय राहणार नाही.

दुसरीकडे या न्यायालयीन विजयांमुळे आमची जबाबदारी वाढली आहे. या शास्त्रांना अधिक प्रगल्भ, प्रभावी व समयसूचक करणे तसेच वाईट अप्‌प्रवृत्तींचा निपाःत करण्याची जबाबदारी नव्हे तर कर्तव्यच आहे आणि ते आम्ही निश्चित पार पाडू.

डॉ. रविराज अहिरराव


“Vastushastra is Universal & truely Secular as it is based on five-elements,eight directions, gravitational & electro-magnetic field of earth along with universal & cosmic energies which are common all over the world & same for all religions

For more information and vastushastra consultancy join our fan page on facebook

वास्तुशास्त्रीय दृष्टीकोनातून पुर्व दिशेचे महत्त्व

वास्तुशास्त्रीय दृष्टीकोनातून विचार करताना आपण अष्टदिशांना महत्त्व देतो. अष्ट म्हणजे आठ या शब्दाला आपल्या भारतात अनेक दृष्टीकोनातून महत्त्व आहे.

उदा  अष्टपैलू, अष्टदिशा, अष्टगुणसंपन्न, अष्टप्रधान, अष्टलक्ष्मी, अष्टविनायक, अष्टौप्रहर, “अष्टपुत्र सौभाग्यवती भव’ सारखे प्राचीन आशीर्वाद, अशा अनेक संकल्पनांमधून आठ या आकड्याचे महत्त्व दिसून येते. प्रमुख दिशांना ज्याप्रमाणे विशेष नाम आहे त्याच प्रमाणे उपदिशांनासुध्दा विशेष नाम(ईशान्य-आग्नेय-नैऋत्य-वायव्य) असणारा भारत हा विश्वात एकमात्र देश आहे. आपण त्या उपदिशांचे महत्त्व जाणतो. त्यांचा सखोल अभ्यास केलेला आहे. म्हणूनच त्यांचे आपण विशेष नामाभिधान केलेले आहे. अन्यथा सर्वत्र विश्वात या उपदिशांचा उल्लेख दोन प्रमुख दिशांमधील दिशा, या पध्दतीनेच नामोल्लेख होत असतो.  उदा. ईशान्य दिशेचा उल्लेख भारताव्यतिरिक्त इतर देशात उत्तर – पूर्व मधील दिशा  अशा पध्दतीने करतात. उपदिशा म्हणजे दोन मुख्य दिशांच्या संगमातून तयार होणारी दिशा. या दिशेमध्ये दोन्ही मुख्य दिशांच्या गुणधर्माचे तिसरे मिश्रण वैशिष्ट्य म्हणजे प्रत्येक दिशेच्या नावातच त्या दिशेच्या प्रवृत्तीचे आकलन होते. उदा.  पूर्व म्हणजे प्रथम दर्जाची, पश्चिम म्हणजे पश्चात नंतर येणारी, उत्तर म्हणजे जिथे प्रत्येक प्रश्नाला उत्तर असते तर दक्षिण म्हणजे द-क्षिण, हळूहळू क्षीण करणारी दिशा, ईशान्य म्हणजे ईश (देव) तत्त्वाची दिशा, आग्नेय म्हणजे अग्नितत्त्वाचे स्थान, नैॠत्य म्हणजे नैर्ऋती (राक्षस) तत्त्वाची दिशा, तर वायव्य नावातच वायु तत्वाचे स्थान निर्देश होते.

सर्वप्रथम आपण पूर्व दिशेचे महत्त्व विस्ताराने जाणून घेऊ या. तसेच इतर दिशांचे महत्त्व वास्तुसंस्कृतीच्या पुढील अंकांमध्ये पाहूया.

पूर्व दिशा

1.      दिशा – पूर्व

2.      दिशापालक – इंद्र

3.      दिशापालकाची पत्नी – शचीदेवी

4.      दिशापालकाचे पूर (नगर) – अमरावती

5.      दिशापालकाचे  वाहन – पांढरा हत्ती (ऐरावत)

6.      दिशापालकाचे आयुध(शस्त्र) – वज्रायुध

7.      अष्टलक्ष्मी – ऐश्वर्य लक्ष्मी

8.      राशी – मेष, वृषभ

9.      दिशेचा रंग – पांढरा

10.    दिशेचा ग्रहाधिपती – सूर्य

पूर्व म्हणजे प्रथम दर्जाची, उच्च दर्जाची, सर्वोत्तम पूर्व दिशा म्हणजे जेथे अंधःकाराचा नाश होतो व प्रकाशाचा प्रारंभ होतो.  संपूर्ण विश्वाला ज्ञान-प्रकाशाच्या प्रगतीची जाणीव करून देणारी दिशा म्हणजे  “पूर्व’. मानवी जीवनाच्या सर्व घडामोडींच्या प्रारंभ सकाळी सूर्योदय म्हणजे पूर्व दिशेतून सूर्याची कोवळी, आरोग्यदायी, प्रफुल्लित किरणे येण्यामुळेच होत असते. पावसाळी हवामानात जेव्हा वातावरण ढगाळलेले असते, सूर्यदर्शन होत नाही अशा वेळी संपूर्ण वातावरण व पर्यायाने मानवी जीवनात उदासीनता व मरगळ येते.

पूर्व दिशेच्या दहा प्रमुख तत्त्वांकडे दृष्टिक्षेप टाकल्यास एक गोष्ट लक्षात येईल की ज्या दिशेचा पालक, देवांचा राजा इंद्र आहे म्हणजे ती दिशा राजधानीच्या दर्जाची आहे. या दिशेचे नगर अमरावती व वाहन ऐरावत म्हणजे वैभवसंपन्नतेचे प्रतीक त्यातून प्रदर्शित होते. तर या दिशेचे आयुध वज्र म्हणजे अत्यंत प्रभावी अस्त्र. जेव्हा इतर सर्व अस्त्रे निष्प्रभ ठरतात, त्यावेळी वापरात येण्यायोग्य अत्यंत प्रभावी अस्त्र म्हणजे “वज्र’. अष्टलक्ष्मीपैकी ऐश्वर्यलक्ष्मीचे स्थान या दिशेत आहे. म्हणजे ही दिशा धनसंपत्ती सोबत सात्विक वृत्तीमध्ये सुध्दा वाढ देते. या दिशेचा रंग पांढरा म्हणजे सकाळच्या कोवळ्या किरणांचा प्रसन्नदायी रंग, तर वैज्ञानिक परिभाषेत पांढरा रंग म्हणजे सकाळच्या कोवळ्या किरणांचा प्रसन्नतादायी रंग, तर वैज्ञानिक परिभाषेत पांढरा रंग म्हणजे सप्तरंगाचे मिश्रण. या सर्व गोष्टींचा विचार करता अत्यंत पवित्र, लाभदायी-प्रगतिकारक दिशा म्हणजे पूर्व. या दिशेची इतर वैशिष्ट्ये खालीलप्रमाणे आहेत.

पूर्व दिशेचे शुभ-अशुभ परिणाम

1)      पूर्व दिशेकडे उतार असून तेथे स्नानगृह, स्वच्छता असल्यास शरीरसुख आरोग्यलाभ, राजकीय लाभ, उत्साह, अधिकार प्राप्त होतो.

2)      घराच्या जागेचा अथवा घराच्या खोल्या, व्हरांडा यांचा उतार पूर्व दिशेला असल्यास ऐश्वर्य, राजयोगप्राप्ती व बुध्दीची वाढ होते.

3)      पूर्व भागात अधिक रिकामी जागा सोडल्यास धनवृध्दी, अपत्य प्राप्ती इष्ट प्रकारे होते.

4)      पूर्व भागात तलाव, पुष्करणी असल्यास पुत्रसंतानवृध्दी.

5)      पूर्व दिशेची भिंत कमी उंचीची बांधल्यास उच्च दर्जाची प्राप्ती मिळते.

6)      पूर्व भागात उतारावर विहीर असल्यास धनधान्यवृध्दी.

7)      पूर्व दिशेला पायऱ्या गर्भगृहापेक्षा खाली असल्यास समाधान, शांती, धनवृध्दी होते.

8)      पूर्व दिशेला व्हरांडा पोर्च ठेवून घर बांधल्यास उच्च दर्जाची प्राप्ती मिळते.

9)      आपल्या प्लॉटच्या पूर्वेस मोकळी जागा असणे शुभ असते. त्यात उतार पूर्वेकडे असल्यास अधिक उत्तम.

10)    पूर्व दिशेकडे रिकामी जागा सोडून घर बांधावे व ती जागा पश्चिम दिशेकडील मोकळ्या जागेपेक्षा अधिक असावी.

11)    पूर्व, उत्तर, ईशान्य दिशेकडे उघडणारे लॉकर अथवा कोषागार उत्तम असते.

12)    एका घरात दोन भावांनी वेगळे राहणे झाल्यास लहान भावाने पूर्व भागात तर मोठ्या भावाने पश्चिम भागात राहणे शुभ असते.

13)    प्रत्येक घरातील पूर्वभाग श्रेष्ठ म्हणून पूर्व भागात राहणारे चांगल्या स्थितीत असतात.

14)    एकाच प्लॉटमध्ये एकाच घराण्यातील दोन कुटुंबे राहत असतील तर दोघांची प्रवेशद्वारे वेगळी असावीत व त्याच्या वैयक्तिक घराच्या पूर्व दिशेत असावीत.

15)    पूर्व, ईशान्य व उत्तर भागात स्वयंपाकघर, शौचालय अथवा कट्‌ आल्यास आरोग्यनाश, धननाश व शैक्षणिक प्रगतीमध्ये अडथळा येतो.

16)    पूर्व दिशा आग्नेय, दक्षिण, पश्चिम, नैॠत्य, वायव्य या दिशांपेक्षा उंच असल्यास तसेच त्या दिशेस संडास, कचराकुंडी, दगड-गोटे असल्यास अधिकारभ्रष्टता, नेत्ररोग, हृदयविकार, रक्तविकार, उष्णज्वर, शिरोरोग इत्यादी होतात.

17)    पूर्व भाग उंच असल्यास संताननाश, घरातील पुरूषांना आरोग्याच्या गंभीर तक्रारी सतावतात तसेच धनाचा अपव्यय होतो.

18)    पूर्व भागात स्वयंपाक घर केल्याने धनधान्यहानी, असाध्य रोग होतात.

19)    पूर्व भागात संडास असल्यास मुलांच्या शैक्षणिक प्रगतीमध्ये अडथळे येतात .

20)    पूर्व भागात पूजाघर असल्यास शुभ असते.

थोडक्यात म्हणजे, पूर्व भागात कोणत्याही प्रकारचा वास्तुदोष म्हणजे स्वयंपाकघर, शौचालय, कट्‌, उंचवटा, उंचावर जाणारा जिना अथवा पायऱ्या, उंच भिंती इतर दिशेच्या तुलनेत कमी मोकळी जागा असल्यास, त्या ठिकाणी उत्पन्नात घट व शैक्षणिक प्रगतीमध्ये आघात व आरोग्यनाश होतो.


डॉ. रविराज अहिरराव (पीएच.डी)

सद्य : स्थितीत गीता धर्माची आवश्यकता


गीताई माऊली माझी तिचा मी बाळ नेणता ।

पडता रडता घेई उचलूनि कडे वरी ।।

आचार्य विनोबाजी भावे यांनी म्हटल्या प्रमाणे गीता आपल्याला नेहमीच सावरत असते, म्हणूनच आजही ह्या गीता धर्माची समाजाला नितांत आवश्यकता आहे. गीतेची शिकवण म्हणजेच गीता – धर्म होय. काय आहे हा धर्म ?

“श्रीमद्‌भगवद्‌गीता” हा भारतीय संस्कृतीतील सर्व श्रेष्ठ असा ग्रंथ आहे या ग्रंथात सद्यःस्थितीतील समस्यांचे अचूक मार्गदर्शन आढळून येते. “गीता’ महाभारतांतील “”भीमपर्वांत” सांगितली आहे. महाभारतात संघर्षच आढळून येतो. आपले जीवनसुध्दा संघर्षमयच आहे. जीवनांत अनेक समस्यांना तोंड देत देत सामोरे जावे लागते. कुठे व्यक्तिगत मानपानाच्या समस्या , तर कोठे सामाजिक, नैतिक, आर्थिक, राजकिय अशा अनेक समस्यांची मालिकांच जीवनांत सदैव निर्माण होत असते.

महाभारतांत करूवंशांतील भाऊबंदकीचे पर्यावसान कुरूक्षेत्रांतील महायुध्दांत झाले. द्यूतांत कौरवांनी कपटीपणाने पांडवांना हरविले. त्या खेळांतील अटीनुसार 12 वर्षे वनवास व एक वर्ष अज्ञातवास संपवून, पांडव परतले आणि ठरल्यानुसार अर्धेराज्य परत मागितले. परंतु उन्मत्त कौरवांनी ते देण्यास नकार दिला. “”श्रीकृष्ण शिष्टाई” झाली. पण ती सुध्दा फलद्रुप होऊ शकली नाही. पहा प्रत्यक्ष श्रीकृष्णाची मध्यस्थी आणि कमीत कमी मागणी, म्हणजे निदान पांच पांडवांना पांच गांवे पण नाही. . . अधर्मानेच वागणाऱ्या दुर्योधनाने ती मागणी तर फेटाळलीच पण तो उद्दामपणे म्हणाला, पाच गांवचे काय? पण सुईच्या अग्रावर मावेल एवढी भूमी सुध्दा आम्ही देणार नाही आणि जर पांडवांना आपले राज्यच हवे असेल तर. . .  त्यांना आमच्याशी युध्द करूनच घ्यावे लागेल! आणि म्हणूनच आता युध्दाला तोंड फुटले होते. त्या धर्मक्षेत्र म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या कुरूक्षेत्रावर दोन्हीपक्षा कडून युध्दाची जमवा जमव सुरू झाली होती.

चर्मचक्षूने व मनाने सुध्दा आंधळा असलेला राजा धृतराष्ट्र, ज्यांना आपले सारसर्वस्व समजतो असे आपले पुत्र कौरव आणि ज्यांना शत्रु समजतो अशा पाडंवांची त्या युध्दभूमीवर जमवा-जमव सुरू होती. धृतराष्ट्र ज्यांना आपले समजतो त्यांत प्रामुख्याने, मानी व लोभी दुर्योधन, अविचारी व कामुक असा. दुःशासन व कपटी शकुनीमामा एकीकडे तर दुसरीकडे, धर्माचा पक्ष घेणारे म्हणजेच धर्माने वागणारे, धर्मराज, भीम, अर्जुन, नकूल व सहदेव हे होते. एकीकडे दैवी संपत्ती, तर दुसरीकडे आसुरी संपत्ती. अशा प्रकारे धर्म व अधर्मातील, सत्य व असत्यंातील युद्ध होते. अशा या दोन पक्षांतील वीरांची जमवा-जमव सुरू होती.

अशा या पार्श्वभूमीवर, ज्याच्या अगांत वीरश्री संचारली आहे, असा पार्थ, एका दैवी रथावर आरूढ होऊन त्या कुरूक्षेत्रांवर प्रवेश करता झाला. त्या दैवी रथावर कपीध्वज असून त्यांचे सारथ्व स्वत: श्रीकृष्ण करत होते. अर्जुनाचे हातांत त्याचा अत्यंत प्रिय असे गांडीव धनुष्य होते आणि तेच धनुष्य उभारून अर्जुन श्रीकृष्णाला म्हणाला , . . . .

अच्युता ! माझा रथ दोन्ही सैन्याच्या मध्यभागी म्हणजे वेदीवर उभा कर. म्हणजे मी पाहीन कोण माझ्या कडून लढत आहेत व कोण विरोधी पक्षांत सामील झालेले आहेंत ? तेव्हा श्रीकृष्णाने रथ नेमका अशाच ठिकाणी उभा केला, की ज्या ठिकाणी भीष्माचार्य, गुरुवर्य द्रोणाचार्य, व कृपाचार्य उभे होते. आपल्या प्रीय तातश्रींना पाहून तसेच गुरू द्रोणाचार्य, कृपाचार्य व दोन्ही सैन्यांतील आपलेंच चुलते, चुलत भाऊ, मामे भाऊ, मुलगे, नातू व विशेषत: आपल्यावर अत्यंत प्रेम करणारे पीतामह भीष्म, गुरू द्रोणाचार्य, कृपाचार्य या सर्वांना पाहून, अर्जुन पराकाष्टेच्या करूणेने अत्यंत विषण्ण झाला व तो म्हणाला, “”कृष्णा माझी सर्व गात्रे गलीत झालेली असून तोंडाला कोरडं पडलेली आहे. माझ्या शरीराला कंप फुटू लागला आहे. माझे चित्त भ्रमल्यासारखे झाले आहे.” त्याचे हातून तो गांडीव धनुष्य गळून पडला. त्याने श्रीकृष्णाला निक्षून सांगितले की, “”कृष्णा मला सर्वत्र अपशकुन दिसत आहे. हे युध्द आम्ही जिंकू अथवा हरूं, पण मला मात्र येथे कुलक्षय होईल, कुलधर्म नाहीसा होईल, व्यभिचार माजेल असेंच चित्र दिसत आहे. या सर्व पातकाला मीच जबाबदार धरला जाईन. हे सर्व पाप माझेच माथी येणार. तेंव्हा हे युध्द मला नको आहे. मला त्रिभुवनाचे राज्य मिळाले तरी ते नकोसे वाटत आहे. तेथे हे खांडवप्रस्थ म्हणजे काहीच नाही. हे युध्द करण्यापेक्षा संन्यास घेतलेला बरा.” असे म्हणून त्याने बसकण मारली.

अशा प्रकारे अर्जुनाच्या अंत:करणांत गडद अंधार पसरला. त्याला मोहाने ग्रासले होते. आपल्या लाडक्या पीतामहावर व गुरूजनांवर बाण मारून त्यांचा संहार करण्याच्या मन:स्थितीत तो नव्हता. त्याच्या मनांतील हा अंधकार व स्वधर्माचा अनादर दूर करण्याकरिता, श्रीकृष्णाने जो आदेश अर्जुनाला केला तीच “”श्रीमद्‌भगवद्‌ गीता” होय आणि तोच गीता – धर्म होय.

अर्जुनाच्या या आसक्तिलाच क्लैब्ध म्हटले आहे. असा हा अंत:करणाचा दुबळेपणा व मोह यांनी अर्जुनाला ग्रासले होते. अर्जुन आपला स्वधर्मच विसरला होता. खरे तर तो कौरवांचे सैन्य पाहून घाबरलेला नव्हता. यापूर्वी उत्तर गोग्रहणाचे वेळी बृहन्नलेच्या रुपांत त्याने भीष्मचार्य, द्रोणाचार्य, कृपाचार्य या सर्वांना एकटयानेच सळोकी पळो करून सोडले होते. पण यथे तो केवळ मोहांत पडला होता. त्यामुळेच तो आपला स्वधर्म काय? येथे येण्याचे उद्दीष्ट काय ? हे सारे – सारे विसरला होता.

ज्ञानदेव म्हणतात, या “अर्जुनाला मोहरूपी सर्पाने दंश केला होता, ते वीष त्यांच्या अंगांत भिनले होते. त्यांच वेळी भगवान श्रीकृष्ण, एखाद्या गारूडया प्रमाणे तेथे आलेत व गीतारूपी बीन वाजवून या मोहरूपी विषावर जालीम उपाय केला. त्याचा मोह नाहीसा केला. हाच गीता-धर्म असून तो अनादी काळापासून अशा मोहापासून सदैव समाजाला सावरत आलेला आहे.

प्रत्येकालाच जन्मता ऐक स्वधर्म प्राप्त होत असतो तो मातेसमान असतो. कारण माता आपल्याला ठरविण्याचा अधिकार नाही ती कशी का असेना, जन्मापूर्वीच ठरलेली असते. तसाच हा स्वधर्म आपल्याला ठरविण्याचा अधिकार नसतो. तो मातेसारखाच आपल्या जन्माची वाट पाहत तिष्ठत उभा असतो. जन्म होताच तो आपल्याला प्राप्त होतो या आपल्या प्राप्त झालेल्या स्वधर्मानुसार सर्व कर्मेघडत असतात. तो सतत कर्मरत असतो. म्हणून कर्मत्याग शक्यच नाही. क्षणभरही आपण कर्म केल्या शिवाय राहू शकते नाही. म्हणून गीतेने कार्यफल त्याग सांगितला आहे.


कर्मण्येवाधीकारस्ते मां फलेषु कदाचन्‌ ।

मा कर्म फल हेतूर्भूमा ते संङ्गोऽ स्त्य कर्माणि ।।


त्याचप्रमाणे गीतेचा दुसरा महत्वाचा सिध्दांत म्हणजे, स्वधर्मानुसार कर्म करण्यांतच जन्माचे सार्थक आहे . दुसऱ्याचा म्हणजे परधर्म कितीही आक र्षक वाटला, सुखावह वाटला तरी तो भयावहच असतो.

श्रेयान्सधर्मी विगुण परधर्मत्स्वनुष्ठितात्‌ ।

स्वधर्म निधनं श्रेय: परधर्म भयावह: (गीता 3: 35)


त्यांच प्रमाणे गीतेतील सांख्ययोग, राजगुहय अंसा राजये आत्मसंयम योग श्रीकृष्णाने अर्जुनाला सांगितला. एवढेच नव्हे तर त्याला विश्वरूपी दर्शन सुध्दा घडविले. या सर्वांचा उद्‌देश एकच की अर्जुनाला स्वधर्माची आठवण करून द्यावी. कारण मनुष्याच्या ठिकाणी असे आसक्ती, वासना व इच्छा केव्हा वर उफाळून येतील व त्याला स्वधर्मापासून दूर नेतील हें सांगता येत नाही. म्हणून भगवंतांनी येथे स्वधर्माची महती सांगून अर्जुनाला युध्दा करीता प्रवृत्त केले. असा मोह नष्ट झाल्याची अर्जुन गीतेच्या शेवटच्या अध्यायांत स्पष्ट कबूली देतो.


नष्टो मोह: स्मृतिर्लब्धा त्वतप्रसादान मंयाडच्युत ।

स्थितो  स्मि गतसंदेहः करिष्ये वचनं तव।।


वरील सर्व विवेचना वरुन हेच स्पष्ट होते की जो संघर्ष करण्यास भगवंताने अर्जुनास तयार केले, तो संघर्ष केवळ अर्जुनाचा एकटयाचा नव्हता तर सत्य – आकांक्षा व आसक्ती यांतील होता. असा आसक्ती व अनासक्तीचा संघर्ष आज सुध्दा सुरु आहे. आणि म्हणूनच तुमचा माझा असा सर्वांचा आहे तसेच ज्यांना ज्यांना सत्याची चाड आहे त्या विश्र्वातील सर्व सहृदयी जनांच आहे.  अर्जुन आपला प्रतिनिधी आहे. म्हणूनच भगवंतांनी अर्जुनाला निमित्त करुन आपल्या सर्वांकरीतांच ही गीता सांगितली आहे. यास्तव गीतेचा व आपला संबंध घनिष्ठ आहे हा संबंध लक्षात घेऊन जर आपण गीता – धर्माचे अनुशिलन केले तर आज सुध्दा गीता आपले जीवनांत आतोनात चमत्कार घडवू शकते.  पंरतु त्यासाठी आपल्याला  अर्जुन व्हावे लागेल कसा होता अर्जुन?

          अर्जुनाचे ठिकाणी अृजुता होती.  म्हणजेच तो सरळ मनाचा होता निस्पृहता त्याचे ठिकाणी होती, म्हणजेच त्यांला कोणत्याच गोष्टीचा हव्यास नव्हता.  इच्छा नव्हती. भगवतांचे ठायी नितांत श्रध्दा होती.  कारण भगवंतानीच सांगून ठेवले आहे.  “श्रध्दावॉं लभते ज्ञान।’  त्याही पेक्षा महत्वाचे म्हणजे तो भगवत्‌ शरणागत होता.  आपल्याला सुध्दा अर्जुना सारखेच अनन्य गतीक व्हावे लागेल.  कारण अर्जुना प्रमाणेच आपल्या मनात व जीवनात सतत संघर्ष सुरुच आहे. अंतःकरण हेच कुरुक्षेत्र असून तेथेच कौरच – पांडवांचे युध्द सुरु आहे म्हणजे तेथेच दैवी संपत्ती व आसूरी संपत्ती यात सतत संघर्ष सुरु आहे.  चांगल्या वाईट बाबतची दोलायमान स्थिती म्हणजेच संघर्ष होय.  हा संघर्ष जसा आत सुरु आहे.  तसाच तो बाहेर सुध्दा सुरु असतो.  पण येथे एक महत्वाची गोष्ट लक्षात घेण्यासारखी आहे की, बाहेरील संघर्ष सुरु असताना मनातील संघर्ष थांबणे गरजेचे आहे.  हा मनातील संघर्ष थांबविण्याचे कार्य केवळ गीता – धर्मच करु शकतो बाहेरील संघर्ष आपल्या हातात नाही. त्यामुळे तो पूर्णपणे थांबवता येणार नाही तरी पण आपण आपले बाजूने संघर्ष थांबवू शकतो.  समोरच्याला खुुशाल संघर्ष करु दया.  पण मी माझे बाजूने संघर्ष करणार नाही.  हा निश्चय केला तरच आपण समाधानाचे व शांतीपूर्ण जीवन जगू शकू समाधान ही बाजारात मिळणारी वस्तु नाही ती चितांची अवस्था असून ती प्राप्त करण्याकरीता तुकोबा सांगतात,


” ठेविले अनंत तैसेचि रहावे।

चित्ती असू द्यावे समाधान।।


खरे तर प्रत्येक व्यक्तीची शांततापूर्वक जीवनच जगण्याची इच्छा असते. पण जीवनांत हा संघर्ष पदोपदी आढळतो जसा तो व्यक्तिगत जीवनांत असतो तसाच तो कुटूंब, समाज, राष्ट्र अशा सर्वच स्तरांवर दिसतो. तो आम्ही टाळू शकत नाही. कितीही आदर्शाच्या गप्पा मारल्या तरी तो अटळ असून अगदी पती – पत्नी, बहीण -भाऊ, आई -वडील, मुलें-मुली व इतर नातलगांशी एवढेच नव्हे तर शेजारी – पाजारी, व्यवसाय- धंद्यातील सहकारी व प्रतिस्पर्धी या सर्वच संबंधात कुठे ना कुठे तरी सुरु असतो हे सर्व गृहीत धरुन शांततामय जीवन कसे जगावे हेच गीता धर्म शिकवतो.

आसपासचे वातावरण आपण बदलू शकत नाही. तेव्हा वास्तवाचा स्विकार करणे एवढेच आपले हाती असते, तोच खरा पुरुषार्थ होय.  हाच गीता-धर्म होय, गीता सांगते आपण सृष्टी बदलू शकत नाही पण दृष्टी बदलणे आपल्या हातात आहे ही नवी दृष्टी आपल्याला गीता – धर्म देतो.  दृष्टी बदलली की सृष्टी आपोआप बदलते.  मनाची दशा बदलली की दिशा आपोआप बदलतात. किंबहूना मनाची दशा बदलली की दिशा बदलण्याची गरजच उरत नाही व तशीही ती आपण बदलूच शकत नाही.

आपल्या मनांतच युध्द सुरु आहे तेव्हा ते थांबवणे अधीक गरजेचे आहे.  मनाचे मुख्य कार्य संकल्प – विकल्प करणे हे असून तेच चक्र थांबले की मन एकदम ताब्यात येते.  गीतेचा हाच सिध्दांत आहे.  मनामुळेच सुख – दुःख हया भावना निर्माण होतात. म्हणून प्रथमतः तेच ताब्यात घ्या असे समर्थ सुध्दा सांगतात. त्या करीतांच त्यांनी 205 मनाचे श्लोक लिहिलेले आहेत अन्यथा तनाचे श्लोक लिहीले असते म्हणूनच तुकोबा सुध्दा म्हणतात ।


मन करा रे प्रसन्न सर्व सिध्दिचे कारण ।।

 गीता सांगते मनुष्य हया त्रिगुणांत बांधलेला असून मन हे रजोगुणी असून ते सदैव विषय चिंतनात गढलेले असते दैनंदिन जीवनांत मनाचे स्थान फार मोठे आहे. बाहेरुन विषय बुध्दी पुरविणे व बुध्दीने घेतलेले निर्णय पुन्हा संबंधीत अवयवांना पुढील कार्यवाही करिता सांगणे असे दुहेरी कार्य मन सदैव करते. मनाचे सर्व कार्य रजोगुणाचे भरवंशावर चालते हा रजोगुण जर कमी केला तर मन सत्वगुणी होईल त्यामुळे मनाचे विषय -चिंतन संपेल परिणामतः मनाचे बुध्दीला विषय पुरविणे बंद होईल अशी स्थीर बुध्दीच अध्यात्माला उपयोगी असते.  बुध्दी स्थीर झाली की पुढे सर्व सोपे आहे.  आणि म्हणूनच समर्थ सुध्दा । बुध्दी दे रघुनायका ।। अशी कळवळीची विनंती रामरायाला करतात बुध्दी स्थीर झाली की जीवनाला उसंत मिळते.  तो स्वरुपाचा विचार करुन जीवाचा शिव होतो.समाजांत राहूनच मनुष्य आपली सर्वांगीण प्रगती करु शकतो पण समाज धारणेसाठी शौर्य, धैर्य व सावधपणाची आवश्यकता असते हाच विचार करुन समर्थ केवळ समाजकारणावरच थांबले नसून राजकारणाला सुध्दा मुभा दिली आहे.

। मुख्य हरीकथा निरुपण । दुसरें ते राजकारण ।

। तिसरे ते सावधपण । सर्वांविषयी ।। दासबोध 11.5

राजकारणाची मुभा देतांना स्वराज्य व सुराज्य त्यांच्या डोळयासमोर होते.  अध्यात्मा करीतां वरील दोन्ही गोष्टी पुरक ठरतात.  सुस्थितीतील राज्य असेल तरच परमार्थ निर्धोकपणे करता येईल. तेव्हा वरील सर्व गुण हे गीता -धर्माचा अंगिकार केल्यानेच अंगी बाणता येतात. त्यामुळे मनुष्य जीवनाचे हीतच होते.  आपल्याला शुभेच्छा लाभून जीवनाचे कल्याणच होईल.  अन्यथा अशुभ चिंतनात अकल्याणच होईल.  कारण मन सदैव अशुभ विचारात गुंतलेले असते असे म्हटले जाते की मन चिंती ते वैरी न चिंती ।।  असे वासनेने बरबटलेले मन नेहमी वासनेच्या तडयाख्यात सापडलेले असल्यामुळे त्याला आपल्या अकल्याणाची सुध्दा चिंता वाटत नाही.  ज्याप्रमाणे एखाद्या बेडकाला सापाने तोंडात पकडलेले असतांना सुध्दा ते आपली जीभ बाहेर काढून लांब करुन काही मिळते, का खायला?  याच विचारात रत असते. मनुष्याचे सुध्दा तसेच असते.  अगदी मरणाचे दारी असेल तरी सुध्दा मन प्रपंचातून निघतच नाही.  खरे तर ही वेळ ईश चितंनाची असते.  पण जन्मभर हरी स्मरण केलेच नाही तर एकदम शेवटी त्याचे स्मरण कसे होणार? पण गीतेतील उपदेश अंगी बाणला तर यातून त्वरीत सुटका होऊ शकते. मनुष्याला लाभलेल्या या अत्यंत श्रेष्ठ अशा देहाचे सार्थक होऊ  शकते. कारण हयांच देहात आपल्या निर्मात्याची ओळख करुन घेण्याची व्यवस्था आहे.  इतर सर्व योनी हया भोग योनी आहेत म्हणून भगवंताची, ज्ञानाची, मोक्षाची, प्रकाशाची प्राप्ती करुन घ्यावी. अन्यथा आपल्या सारखे पापी आपणच ठरुं पाण्याची वा पातक्याची व्याख्या करताना समर्थ म्हणतात,

ज्याने संसारी घातले। अवघे ब्रम्हांड निर्माण केले

त्यांसी नाही ओळखिले । तोचि पतित ।।

 म्हणूनच ईश्वराची वा ज्ञानाची प्राप्ती हया जन्मांत निश्चित करुन घ्यावी. त्या करीता फार काही करावे लागते असे काहीच नाही. केवळ गीतोपदेश अंगी बाळगा गीता सांगते जे काही घडत आहे ते भगवंताचे मर्जी नुसार घडत आहे, आपले प्रारब्ध संचितानुसार घडत आहे.  त्याची चिंता करु नका.  असे जर आपण वागलो तर कितीही वाईट घटना जीवनांत घडल्या तरी आपण दुःखी होणार नाही, अथवा सुखद घटना घडल्या तरी हुरळून जाणार नाही म्हणजेच मनाचा समतोलपणा ढळू न देणे हाच खरा जीवनांतील पुरुषार्थ होय. तेच गीता सांगते की कोणत्या कर्माकडे समतोल दृष्टीने पाहिले असता, कर्मापासून निर्माण होणाऱ्या पाप-पुण्याने आपण लिंपीत होत नाही.


          सुख दुःख समेकृत्वा लाभा-लाभौ जयजयौ।

          ततो युध्दाय युजस्व नैवं पापमवापस्यसि ।।

म्हणजेच सुख दुःखाची तमा बाळगली नाही तर सुख-दुःख का रहाणार नाही त्यामुळे


आयुष्यातील सुख दुःखाची मजशी का बाधा।

          जीवन नामक यज्ञातील या दोन्ही समिधा ।।

असे होईल.

          अशा प्रकारे सुख दुःखाच्या पलिकडील जीवन तो जगू लागेल व कर्माचे कर्तेपण स्वतःकडे घेणार नाही.  त्याच्या वृत्तीत पुढील बदल होईल.


          आहे तितुके देवाचे । ऐसे वर्तने निश्चयाचे ।

          मूळ तूटे उद्वेगाचे । येणे रीती ।।



पंरतु मनुष्य अहंकारामुळे कर्माचे श्रेय देवाला देण्यास तयार होत नाही. माणसाचा अहंकारच त्याला गोत्यांत आणत असतो कर्माचे श्रेय स्वतःकडे घेतल्यामुळे तो कर्मबंधनात अडकतो व जन्म मरणाच्या फेऱ्यात अडकतो. शंकराचार्याचे शब्दात


          पुनरपि जननं पुनरपि मरणं।

          पुनरपि जननी जठरे शयनम्‌।।

 यास्तव गीता धर्म सांगतो की कोणत्याही कर्माचे श्रेय आपणाकडे घेऊ  नका; अहंकार बाळगू नका. कारण गर्वाचे घर नेहमी खाली असते.  अशिक्षित, अडाणी असेल त्यानी असा गर्व धरला तर एकदा वेळ चालून जाईल.  पण स्वतःला ज्ञानी समजणाऱ्याने मात्र मुळीच गर्व धरु नये. त्याबाबत ज्ञानदेव म्हणतात.

नवल अहंकाराचे गोठी। विशेष न लगे अज्ञानाचे पाठी।

सज्ञानाचे  झोंबे कंठी। नाना संकटी नाचवित असे।।


म्हणून गर्व कधी धरु नये. सर्व श्रेय भगवंताला देऊन मोकळे व्हावे सर्व दैवाधीन आहे.  11 व्या अध्यायात भगवंतांनी आपले विराट रुप अर्जुनाला दाखवून त्याचा गर्व नाहीसा केला.  अर्जुन समजत होता की, मी या आपल्या भीष्म पीतामह, गुरु द्रोणाचार्य, कृष्णाचार्य व सर्व कौरवांना मारणार व पापाचा धनी होणार म्हणून त्याला दाखवून दिले की तू कोण मारणारा? तू केवळ निमित्त मात्र आहेस, खरे तर मीच (म्हणजे भगवंतानीच) त्यांना आधीच मारुन टाकलेले असून तुला त्याचे निमित्त बनायचे आहे.

अशी ही गीतेची शिकवणूक आपल्याला अनर्थापासून वाचवून परमार्थाकडे नेते.  तुकोबा तर स्पष्टच सांगतात की,

वृक्षाचेही पान हाले। ज्याचिया सते।

राहीली मग अहंता । कोठे।।

म्हणून अहंकार रहीत होऊन केवळ भगवंतालाच अनन्य शरण जावे. हे सदैव लक्षात ठेवावे की गीता हे आचरणाचे शास्त्र असून त्या शिकवणी प्रमाणेच आचरण करायला हवे. ज्ञानदेव तर गीतेला ” संसार जीणेते शास्त्र ‘ असेच संबोधतात म्हणून ती आचरणात आणायला हवी.याबाबत पांडुरंग शास्त्री आठवले, लिहीतात

गीता ज्ञानामृत संजिवन। पीता मन टाकी दुबळेपणा।।

प्रभुचरणी मन अर्पुनि होते। मनुजाचा उध्दार।।

दूध व पाणी एकत्र केले तर दोन्ही एकमेकांत एकरुप होतात; नंतर त्यांना वेगळे करणे शक्य नाही.  पंरतु त्याला विरजण लावून दही केले ते घुसळुन ताक केले व त्यातून लोणी काढले व ते लोणी जर पाण्यात टाकले तर ते पाण्याशी कालत्रयी एकरुप होणार नाही. त्याचप्रमाणे आपले मन हे दूधासारखेच आहे ते प्रपंचरुपी पाण्यात मिसळते व सहजासहजी एकरुप होते.  पंरतु ज्याप्रमाणे दूधावर प्रक्रिया करुन लोण्याच्या रुपात प्राप्त होते तेव्हा ते असे होते की त्याच्यावर पाण्याचा अजिबात परिणाम होत नाही. तसेच मनाचे संस्कार रुपी रवीने मंथन केले तर ते सुध्दा आपल्या ताब्यात येते प्रपंचरुपी पाण्यात ते कधीच समरस होत नाही असे मनावर संस्कार करण्याचे कार्य केवळ गीता धर्मच करु शकते यात तीळमात्र शंका नाही.  म्हणूनच गीता धर्म नित्य नूतनच असून सद्यः परिस्थीतीत सुध्दा योग्य तो परिणाम घडवू शकतो हे निर्विवाद असून,  त्रिकालाबाधीत सत्य आहे.

सर्वात महत्वाची बाब म्हणजे (हरी ॐ तसत्‌) मनुष्याने जीवंत असेपर्यंत जीवन म्हणजे काय हे जाणून घेऊन त्या मागील सत्यतत्व आत्मसात करुन त्याच्याशी एकरुप होणे हीच मानव जीवनाची सार्थकता आहे तसेच मृत्युला सामोरे जाता झाले पाहिजे तेव्हा ईश चितंनाची सवय असावी.  तेव्हाच प्रयाण काळी प्रभू स्मरण होईल गीतेत म्हटले आहे. “अंतकाले च मामेव स्मरन्मुक्ता कलेवरम्‌’  जे अंतः काळी माझे (म्हणजे प्रभूचे) स्मरण करुन देह ठेवतात ते माझ्याशी एकरुप होतात. हीच गीतेची मानवाला दिलेली सर्वांत उपयुक्त अशी देणगी आहे.

श्री. क. वि. नाशिककर


रेकी मास्टर, वास्तुशास्त्र सल्लगार

रेकी व वास्तुशास्त्र

असं म्हणतात की 84 लक्ष योनीतून प्रवास केल्यानतंरच मनुष्य जन्म प्राप्त होतो.  म्हणजेच हजारो पुण्य कर्म केल्यानंतरच आपल्याला ईश्वराच्या कृपाप्रसादाने मनुष्य जन्म लाभतो.  व त्यासोबत आपल्याला मिळालेले निरोगी शरीर ही सुध्दा त्या परमेश्वराची अमूल्य देणगीच आहे.

खरंतर निसर्ग व मानवाचे नाते पहिल्यापासूनच अतूट आहे.  मनुष्याचा जन्म निर्सगात होतो व अंती ही तो निसर्गातच विलीन होतो.  निसर्गातील तत्वांवरच मनुष्याचे शरीर आधारलेले आहे.  त्यामुळे या निसर्ग नियमांचे उल्लघंन करुन मानव निसर्गाचे असंतुलन स्वतःच्या हातानेच निर्माण करीत आहे.  त्याच वेळेस इतर प्राणीमात्र निसर्ग नियमांचा उचित आदर करुनच जगत आहेत.

आपली संपूर्ण सृष्टी ही निसर्गाच्या पाच तत्वांनीच तर बनलेली आहे.  ज्याला आपण पंचमहाभूते असे संबोधितो.  ही पंचमहाभूते अर्थात पृथ्वी, जल, अग्नी, वायु व आकाश. जेव्हा आपण आपल्या शरीरातील या पाच तत्वांचा समतोल योग्य प्रकारे राखतो तेव्हा आपल्याला आरोग्यमय जीवन जगता येते.  व हा समतोल राखण्यासाठी रेकी हे एक माध्यम आहे पण रेकी म्हणजे काय?  रेकी ही एक निसर्गातीलच शक्ती आहे.  संपूर्ण विश्वात पसरलेली आहे जिला आपण वैश्विक उर्जा असे म्हणतो. ही शक्ती इतकी प्रभावी आहे की, केवळ हाताच्या स्पर्शाने आपण शारिरीक व मानसिक व्याधी दूर करु शकतो.

मनुष्याच्या शरीरात 7 प्रमुख शक्ती केंद्र असतात.  ज्यांना चक्र म्हटले जाते.  सहस्त्रार चक्र, आज्ञा चक्र, विशुद्ध चक्र, अनाहत चक्र, मणिपूर चक्र, स्वाधिष्ठान चक्र, व मुलाधार चक्र ही सात चक्र आपल्या शरीरातील विविध अवयवांवर नियंत्रण ठेवून त्यांचे संतुलन राखतात. या चक्रांना विशिष्ट प्रकारे गतीमान करुन क्रियाशील केले जाते आणि विश्वव्यापी रेकी शक्तीशी आपण एकरुप होतो.  पण ही प्रक्रीया गुरुच्या मार्गदर्शनाखालीच करणे अत्यंत महत्वाचे असते.  ज्याला ऍटयुनमेंट (रेकी दीक्षा)  असे म्हटले जाते.  अशाप्रकारे योग्य गुरु कडून रेकी दीक्षा घेणारी व्यक्तीच रेकी शक्ती ग्रहण करु शकते, दुसऱ्यांना रेकी देऊ  शकते व आयुष्यभरासाठी ती रेकीचे माध्यम बनून जाते.

आपल्या शरीरातील सात चक्रांपैकी पहिली दोन चक्र सहस्त्रार चक्र व आज्ञा चक्र यांचा संबंध आपल्या अध्यात्मिक शक्तीशी येतो व उर्वरीत पाच चक्र आहेत ती पंचमहाभूतांशी जोडली गेलेली आहेत.  आपल्या शरीरातील एका ही तत्वाचे असंतुलन झाल्यास आपण आजारी पडतो.  रेकीद्वारा आपली सात ही चक्र संतुलित राखली जातात व आपण व्याधीमुक्त जीवन जगतो.  फक्त शरीरावरच नाही तर मन व आत्मा यांचे ही संतुलन राखणे रेकीमुळे साध्य होते.

ज्याप्रकारे ही संपूर्ण सृष्टी, आपले शरीर हे पंचमहाभूतांपासूनच बनलेले आहे त्याचप्रमाणे आपले घर हे सुद्धा याच पाच तत्वांनी बनलेले आहे.  प्रत्येक तत्वाचे आपल्या घरातील स्थान हे निश्चित असते अंतर्गत रचनेत जर या तत्वांच्या स्थानात बदल झाल्यास घरात संकटांची मालिका सुरु होते.  निर्सगाच्या नियमांनुसार घर किंवा कुठलीही वास्तु बनविणे म्हणजेच वास्तुशास्त्र.

साधारणतः कुठल्याही वास्तुची निर्मिती करताना काही नियम, सिद्धांत असतात ज्यांना वास्तुशास्त्र म्हटले जाते.  वास्तुशास्त्रात पंचमहाभूते, दिशा, उपदिशा, भौगोलिक परिस्थिती, पृथ्वीची गुरुत्वाकर्षण शक्ती, विदयुत चुंबकीय शक्ती, विविध ग्रहांद्वारे प्राप्त होणारी वैश्विक शक्ती या साऱ्यांचा अभ्यास केला जातो ताप्तर्य असे की, वास्तुशास्त्र म्हणजे निसर्गातील विविध घटकांचा समन्वय व सुसंवाद घडविणारे शास्त्र.

वास्तुशास्त्र हे हजारो वर्षापूर्वी आपल्या ॠषी मुनींनी त्यांच्या प्रर्दीघ तपश्चर्येतून, अभ्यासातून साकारलेले आहे. ज्यायोगे मानवाचे जीवन सुख – शांतीत व्यतीत व्हावे. वास्तुशास्त्रात चार मुख्य दिशा, पुर्व, पश्चिम, उत्तर , दक्षिण व चार उपदिशा ईशान्य, अग्नेय, नैॠत्य व वायव्य यांचे फार महत्व आहे.  याच सोबत घराच्या केंद्रबिंदू (मध्य) याचे ही अनन्य साधारण महत्व आहे.  प्रत्येक दिशेचे पंचमहाभूतांशी संतुलन ठरलेले असते त्यामुळे आपली गृहरचना ही वास्तुशास्त्रानुसार करणे त्या वास्तुसाठी फलदायी ठरते.

नवीन वास्तुनिर्मिती करताना वास्तुशास्त्रानुसार रचना करणे सहज शक्य असते.  परंतु अस्तित्वात असलेल्या वास्तुत ही विनातोडफोड उपाययोजना यंत्र, मंत्र इत्यादी च्या सहाय्याने आपली वास्तु दोषमुक्त करता येते.

शेवटी हेच सिध्द होते की मानवाला जर आपला उत्कर्ष साधायचा असेल तर निर्सगाच्या नियमांचा आब राखला जाणे महत्वाचे ठरते.  यासाठीच निसर्ग, आपले शरीर व आपले घर यातील पाचही तत्वांचा समतोल रेकीद्वारे साधून आपण आपल्या आयुष्यात सुख, शांती, समृध्दी, वैभव व आरोग्य आणू शकतो.

सौ. मंजुश्री अहिरराव

भारतीय संस्कृतीत गौपूजा

भारतीय संस्कृतीत परंपरेनुसार गायीस मातेचा सन्मान दिला गेला आहे. गाय संपूर्ण विश्वाचीच माता आहे. “अपितु गावो विश्वस्य मातर:’. गायीमध्ये 33 कोटी देव वास्तव्य करतात अशी हिंदू धर्माची धारणा आहे. त्यामुळे गायीची पूजा केल्याने 33 कोटी देवांच्या पूजनाचे पुण्य मिळते. “माता सर्वभूतानाम्‌ गाव: सर्व सुखप्रदा:’. गाय ही सर्व प्राणीमात्रांची माता असून, ती आपल्या लेकरांना सर्वप्रकारचे सुख प्रदान करते असेही मानले गेले आहे.          

गायीचे धार्मिक, सांस्कृतिक महत्व

ॠग्वेदात गायीस “अघन्या’ असे म्हटले आहे. यजुर्वेदात “गो:माता न विद्यते’अर्थात गो अनुपमेय आहे. अथर्ववेदात गायीस “धेनु:सदनम्‌ रमीणम्‌’ अर्थात गाय ही संपत्तीचे घर आहे असे म्हणतात.

असे मानले जाते की अमृतपानानंतर ब्रम्हदेवांच्या मुखातून जो फेस पाझरला त्यापासून गायींची उत्पती झाली तसेच गायीच्या दुधापासून क्षीरसागर तयार झाला. स्वर्गातील गाय अर्थात कामधेनु हिची उत्पत्ती ही समुद्रमंथनातून झाली. यावर ब्रम्हाण्ड  पुराणात देवऋ षी व्यास यांनी गो सावित्री स्तोत्रात म्हटले आहे की गाय ही साक्षात भगवान विष्णूचेच रूप आहे. तिच्या संपूर्ण शरीरात भगवान श्रीकृष्ण वास करून राहिलेले आहेत. पद्मपुराणातील कथनानुसार चारही वेद गौमुखात विराजमान आहेत. स्कन्दपुराणातही गायीस सर्वदेवमयी व वेद सर्वगोमय असे वर्णन आहे. केवळ मनुष्यच नाही तर देवीदेवताही गायीची स्तुती करतानाचे दाखले शास्रात आहेत. त्रिदेव ब्रम्हा-विष्णु-महेश कामधेनुची स्तुती अशाप्रकारे करतात.

“त्वं माता सर्वदेवानां त्वं च मातस्य कारणम्‌।

त्वं तीर्थानां नमस्तेऽस्तु सदानघे।

भगवान श्रीकृष्णांना सुद्धा गोचरणातूनच सर्व ज्ञानाची प्राप्ती झाली. पुढे या ज्ञानातूनच गीतेसारख्या संसारोद्धार करणाऱ्या महान गं्रथांची निर्मिती झाली. भगवान श्रीकृष्णांना गोसेवा अतिप्रिय आहे. अन्य कुठल्याही सेवेपेक्षा गोसेवेने श्रीकृष्ण भगवान शीघ्र प्रसन्न होतात. गायीचे महत्व इतकेच मर्यादित नसून भगवान शंकरांच्या मंदिरांमध्ये असलेली नंदीची मूर्ती तसेच प्राचीन नाणी, पिरॅमिड यावर बैलांची मुद्रा अंकित असणे यातूनही हे महत्व स्पष्ट झालेले आहे.

गाय हे मातृत्वाचे, ममत्वाचे प्रतीक असल्याने गाय व तिच्या पाडसाची पूजा करतात. भारत हा कृषीप्रधान देश असल्याने, खेडयापाडयातील शेतकरी कुटुंब ही पूर्णत: शेतीवर अवलंबून आहेत त्यामुळे गाय ही त्यांच्यासाठी वरदानच ठरते. यासाठीच गायीला देवताचा दर्जा दिलेला असून विविध सण-वार, व्रते इत्यादीतून गायीचे पान वाढणे वगैरे पद्धतीतून तिचे देवत्व अधोरेखित केले गेले आहे. नारळाला जसे कल्पवृक्ष म्हणून संबोधिले जाते तसेच गायीला देखील कामधेनू म्हटले जाते. गायीच्या डोळयात अपार करूणा दाटलेली असते, वात्सल्य व मायेचा स्त्रोत असलेली ही गोमाता अवघ्या विश्वाचीच माता आहे यास दुमत नाही. गौपूजेची ही परंपरा वर्षानुवर्षे चालत आलेली आहे आणि चालत राहील. आपली सांस्कृतिक संपन्नता आणि प्रगतीचे गाय हे द्योतक आहे.

Post Navigation

%d bloggers like this: